نقش زنان كرد در عرصه علم و فرهنگ
مريم فرزانه
چكيده
زنان كرد داراى صفات و ويژگى هايى بودند كه آنان را از ديگر زنان اقوام همجوار متمايز مى كرد . بى شك اين ويژگىها ريشه در سياق معيشت و تاريخ و فرهنگ آنان دارد . يكى از مهم ترين ويژگىهاى زنان كرد حضور آنان در صحنههاى سياسى ، اقتصادى ، اجتماعى و فرهنگى پا به پاى مردان است . اين حضور فعال حتى حوزههايى مانند فقه ، حديث و تفسير را هم كه معمولا در گذشته خاص مردان بوده ، در بر مى گرفته است . تاريخ زنان كرد نشان مىدهد كه از قرن چهارم شمارى از اين زنان در مباحث دينى نقش آفرين شدهاند اما اوج حضور فرهنگى زنان كرد در جامعه اسلامى به قرون ششم و هفتم هجرى بر مى گردد كه سلسله كردتبار ايوبى بر بخشهاى زيادى از غرب جهان اسلام حكومت مى كرد . حاكمان اين سلسله بيش از هر حكومت ديگرى حلقه انتقال فرهنگ كردى و ايرانى به جامعه عربى بودند و در اين انتقال فرهنگى نقش زنان برجسته بود . در دوره ايوبيان تبعيض ميان زن و مرد حتى در حوزه هاى فرهنگى و دينى تا حدود زيادى برداشته شد . در اين دوره دهها زن كردتبار صاحب فضل و ادب در رشتههاى مختلف دينى در عراق و شام و مصر ظهور كردند كه بسيارى از آنان از خواهران و دختران حاكمان ايوبى و منسوبين به آنان بودند . همچنين در خارج از حوزه حكومتى آنان هم زنان برجسته ديگرى ديده مىشوند كه مشهورترين آنان ، شهده دينورى 485 - 574 ق است كه در مجلس درس حديث و تفسير او درمسجد جامع بغداد بسيارى از مردان صاحب نام مى نشستند و دانشمندى مانند ابن القيم الجوزيه بارها از عبارت قالت استاذنا شهده استفاده مىكند .
كليد واژه : زنان كرد ، فرهنگ كردى ، جامعه عربى ، انتقال فرهنگى ، دوره ايوبيان .