جندى شاپور و تاثيرات علمى آن بر بغداد عصر عباسيان
محمد سعيد پور « 1 »
دكتر حسن كريميان « 2 »
دكتر كريم حاجى زاده « 3 »
رضا رضالو « 4 »
چكيده
دانشگاه جندى شاپور كه به استناد منابع مكتوب كهن از درخشان ترين مراكز علمى عصر ساسانيان در زمينههاى فلسفى ، نجوم و بويژه طب بود ، متعاقب سقوط ساسانيان براى مدتى دچار ركود شد ليكن پس از به قدرت رسيدن عباسيان و با تجديد اهميت تيسفون ( مداين ) و انتخاب بغداد به پايتختى جهان اسلام مجددا اهميت خود را باز يافت . بخش مهمى از اين رونق را مىتوان به حضور وزيران دانش دوست ايرانى عصر اول عباسى مرتبط دانست ؛ زيرا در اين زمان با اوج نهضت ترجمه متون علمى به عربى ، جورجيس ريس بيمارستان جندى شاپور به بغداد رفت و به همراه مترجمان به ترجمه آثارى از يونانى به عربى پرداخت . از آن دوران تا نيمه قرن سوم هجرى ، خاندانهاى بزرگ در كنار دانشمندان ايرانى ، آن مركز علمى را اداره نمودند و علم طب به ويژه ، پس از توجه مسلمانان به آن ، در دانشگاه جندى شاپور رونقى جديد يافت .
در شرايط حاضر از اين شهر عظيم جز خرابههايى در در 12 كيلومترى مسير دزفول به شوشتر باقى نماند است . از آن جائى كه تاكنون هيچ گونه مطالعات باستان شناسانه روشمندى در اين محوطه عظيم فرهنگى به انجام نرسيده ، نگارندگان نسبت به انجام مطالعات سيسماتيك باستان شناسانه در اين محوطه مبادرت ورزيدهاند . هدف آن بود تا فرم ، عملكرد محلهها و ويژگيهاى فضايى اين شهر معلوم گردد . بعلاوه تلاش گرديده تا تمامى مواد فرهنگى كشف شده به دقت مطالعه و رابطه آنها با شهرت شهر و فعاليتهاى علمى و معيشت ساكنانش سنجيده شود . نوشتار حاضر بخشى از نتايج مطالعات نگارندگان را منعكس خواهد ساخت .
كليد واژه : جندى شاپور ، تاريخ پزشكى ، پزشكى ايرانى ، پزشكى اسلامى .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى باستان شناسى دانشگاه محقق اردبيلى /msaidpor @ gmail . ciom( 2 ) . دانشيار گروه باستان شناسى دانشگاه تهران /hkarimi @ ut . ac . ir( 3 ) . استاديار گروه باستان شناسى دانشگاه محقق اردبيلى
( 4 ) . استاديار گروه باستان شناسى دانشگاه محقق اردبيلى