گندى شاپور و نقش آن در حفظ و گسترش علوم به عراق
دكتر حسين محمدى « 1 »
چكيده
بسيارى از دستاوردهاى دوره اسلامى و آغاز نهضت مدنى و فرهنگى در جهان اسلام كه به كمك ايرانيان انجام گرفت ، الگوى كارهاى علمى و فرهنگى قرار گرفت . علاوه بر دانشكده پزشكى ، دانشكدهاى نيز در فلسفه ، حكمت ، و رياضيا ت ونجوم در گندى شاپور وجود داشت كه چيزى از همتاى خود در اسكندريه كم نداشت .
در حقيقت دوره عباسى براى نهضت علمى خود ميوه درخت تناورى را چيد كه مكتب گندى شاپور در زمان ساسانيان كاشته ، پرورانده و به بار نشانده بود . عصاره همين ميوه بود كه به كام سردمداران رنسانس خوش آمد و به آنان پوياى بخشيد .
ابتكار روش مديريت علمى ، پستخانه ، نظم و نسق كشاورزى و انتقال بين المللى نهال و بذر ، اصلاح نژاد دام ها و حيوانات اهلى ، خيلى از روشهاى هنرى و معمارى ، رده بندى در ارتش و سلسله مراتب نظامى ، اقتصاد علمى و . . . از ايرانيان بوده كه در گندى شاپور شكل و يا تكامل يافته است و به عراق و از آنجا در عصر رنسانس به اروپا منتقل گرديده است
دانشگاه گندى شاپور با اين دستاروردهاى مدنى و فرهنگى بزرگ كه در سپيده دم اسلام ، در شكل گيرى مدنيت اسلامى ، در زيرسازى مدنى سودمند افتاد . به ويژه همزيستى دانشمندان قلمروها و همچنين مليتهاى گوناگون از غرب و شرق و گفتگوى تمدنها در دانشگاه گندى شاپور و عادتى كه براى گفت و گو و تبادل نظر پديد آمده بود .
كليد واژه : تمدن ايران ، گندى شاپور ، تاريخ علم ، رنسانس .
هامش
( 1 ) . استاديار و عضو هيات علمى گروه تاريخ دانشگاه خوارزمى /h . mohammadi @ khu . ac . ir