و عمر شريفش هشتاد و پنج سال و كسرى » . « 1 »
« و قبر سيّد مشار اليه در مدرسهاى است كه خود ساخته بودند ، در قرب تكيه آخوند مولانا محمّد زكى » . « 2 » « دفن او در مقبرهاى كه خود ساخته بودند در قبرستان بابا ركن الدين ، و مشتمل بر گنبدى است ، و هفت حجره ، و هفت نفر طالب علم در آنجا سكنى دارند ، و موظّف اند ، و هر ساله چهارده تومان در وجه طلبه آنجا مقرّر است . . .
و آثار خير از سيّد فاضل عامل بسيار ماند ، از جمله : مدرسه مشهور به مدرسه اسماعيليّه ، و حمّامى در خاتون آباد ، و باغات كه در خاتون آباد ساخته و وقف نموده ؛ و متروكات او به دو تومان نمىرسد » . « 3 »
« و دفن فى قبته فى جنب مقبرة تخت فولاد ، وكان حول قبته مدرسة مشتملة على الحجرات ليسكن فيه الطلبة والفقراء ، وقد صنع مدرسة أخرى فى جنب داره فى محلة باغات اصفهان » . « 4 »
آية الله آخوند گزى در تذكرة القبور مى نويسد :
« از پهلوى مصلى كه فرود آيى ، طرف راست ، تكيه خاتون آبادى ها است كه گنبد كاشى دارد ، در توى گنبد ، قبر مير محمد اسمعيل [ است ] كه كرامات ومقامات بسيار از او نقل مى كنند و صاحب تصنيفات است ، من جمله : تفسير كبير ، چهارده مجلد .
و اول بناء او از صفويه شده ، من بعد خراب شده . گويند : نانوايى از دست فراش هاى حاكم گريخته ، در اين تكيه آمده ، و اين تكيه مخروبه بوده ، با خود نيّت مىكند كه اگر اين مرد بزرگوار و صاحب مقامات است فراش هاى حاكم مرا نمى بينند ، تعمير اين گنبد و اينجا را مى كنم . بعد فراش هاى حاكم آمده ، توى همانجا
هامش
( 1 ) . وقايع السنين و الاعوام ص 555 .
( 2 ) . همان ص 505 .
( 3 ) . همان ص 556 .
( 4 ) . رساله مير محمد حسين خاتون آبادى در شرح حال خاندان خود ، مخطوط .