« فقير در آن وقت در خدمت آخوند مولانا عبد الله تونى مقابله من لا يحضره الفقيه شروع كرده بودم ، و اكثر اوقات در خدمت آن جناب مىگذرانيدم ، و از فيض خدمت و كثرت ملازمت آن جناب و برادرش آخوند مولانا احمد ، قدرى استمداد و استفاضه از اخلاق و آداب نمودم . و هر دو برادر در غايت قصوى از تقوى و صلاح و ورع بودند ؛ امّا آخوند مولانا عبد الله به فضل و كمال و دقّت و فطانت و شعور از ملا احمد برادرش ، و از اكثر طالب علمان آن عصر ، امتياز تمام داشت ، و بعد از اين به مدّتى مجاورت روضه رضويه اختيار كردند ، و مولانا عبد الله از شاگردان ميرزا رفيعا بود . « 1 »
توفى المولى عبد الله التونى المذكور فى 16 ع 1 سنة 1071 « 2 » في بلدة كرمانشاه و دفن عند القنطرة المشهورة بپل شاه عند منتهي القبور عن يمين الطريق وبني علي قبره قبّة بناها الشيخ علي خان . « 3 »
7 . شيخ على شهيدى عاملى
فرزند شيخ محمد « 4 » بن حسن بن شيخ زين الدين شهيد ثانى .
هامش
( 1 ) . وقايع السنين والاعوام ص 516 .
( 2 ) . الكنى والألقاب ج 2 ص 128 .
( 3 ) . تكملة أمل الآمل ج 3 ص 365 .
( 4 ) . محدث نورى در نجم الثاقب مى نويسد : شيخ اجلّ اكمل ، شيخ على بن عالم نحرير شيخ محمّد بن محقّق مدقّق شيخ حسن صاحب معالم ، ابن عالم ربانى شهيد ثانى رحمهم الله در كتاب الدّرّ المنثور در ضمن احوال والد خود شيخ محمّد ، صاحب شرح استبصار و غيره كه مجاور مكّه معظّمه بود در حيات و ممات ، نقل كرده كه : خبر داد مرا زوجه او ، دختر سيد محمّد بن ابى الحسن رحمه الله و مادر اولاد او ، كه : چون آن مرحوم وفات كرد مى شنيدند در نزد او تلاوت قرآن را در طول آن شب . . . سيد جليل ، ميرزا محمّد استرآبادى سابق الذكر ، صاحب كتب رجاليه معروفه و آيات الاحكام ، مجاور مكّه معظّمه بود و استاد شيخ محمّد مذكور ، و مكرّر در شرح استبصار ، با توقير ، اسم او را مى برد ، و هر دو جليل القدرند و داراى مقام عاليه . . . در پشت شرح استبصار كه نزد حقير است و ملك مؤ لّفش بود و در چند جا خطّ آن مرحوم را دارد و نيز خطّ فرزندش شيخ على را دارد ، چنين نوشته : منتقل شد مصنّف اين كتاب ، و او شيخ سعيد حميد ، بقيه علماى ماضين و خلف كملاء راسخين ، أعنى شيخنا ومولانا و كسى كه استفاده نموديم از بركات او ، علوم شرعيه را از حديث و فروع و رجال و غيره ، شيخ محمّد بن شهيد ثانى است ، از دار غرور به سوى دار سرور ، شب دوشنبه دهم از شهر ذي القعدة الحرام سنه 1030 از هجرت سيد المرسلين صلى الله عليه وآله . به تحقيق كه من شنيدم از او قدس الله روحه پيش از انتقال او به چند روز اندكى مشافهة كه او مى گفت براى من كه به درستى كه من انتقال خواهم كرد در اين ايام ، شايد كه خداوند مرا اعانت نمايد بر آن . و چنين شنيد از او ، غير من اين را و اين در مكه مشرّفه بود . و دفن كرديم او را برّد الله مضجعه در معلّى نزديك مزار خديجه كبرى عليها السلام . حرّره الفقير الى الله الغنى حسين بن حسن عاملى مشغرى » .