در كفاية در همين مورد صورت گرفته است واضح مىشود . چرا كه ظاهر كلام آخوند اين است كه دلالت آيه شريفه
« وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ »
را بر عدم كفايت غير رجلين از باب مفهوم مىداند « 1 » . در حالى كه با توضيحى كه داده شد معلوم گرديد كه عدم كفايت مذكور ، به مقتضاى امر تعيينى و منطوق
« وَ اسْتَشْهِدُوا . . . »
است و ربطى به مفهوم ندارد .
در محل كلام نيز مقتضاى تعيين جواز به خصوص ازدواج با اماء مؤمنه ، اين است كه نكاح با غير أمه مؤمنه در صورت عدم تمكن از ازدواج با حرّه مؤمنه ، جايز نيست . نه اينكه عدم جواز از باب ثبوت مفهوم وصف باشد .
ب ) استدلال به آيه سوره مائده ( . . . وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ )
براى جواز نكاح كتابية .
در مقابل آن دسته از آياتى كه براى اثبات عدم جواز نكاح با كتابيه به آنها استدلال شده است . عدهاى نيز با تمسك به آيه 5 سوره مائده كه مىفرمايد
« الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ
. . .
وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الْمُؤْمِناتِ وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ . . .
» نكاح كتابيه را جايز دانستهاند .
ج ) بيان وجه جمع بين آيات ناهيه و آيه سوره مائده
در بيان وجه جمع بين آيات ناهيه و اين آيه وجوه مختلفى ذكر شده است كه در اين جلسه به بعضى از آنها اشاره خواهيم كرد و تفصيل بحث را در جلسات آينده دنبال مىنماييم .
1 ) وجه اول ( كلام ابى القاسم )
هامش
( 1 ) - نگاه شود به جواب مرحوم آخوند از استدلال اول منكرين مفهوم شرط . كفاية الاصول طبع آل البيت عليهم السلام / 197 .