بن اسحاق ذكر شده ، ولى در تهذيبين « 1 » محمد بن اسحاق به « احمد بن اسحاق » تبديل شده كه تصحيف است و از موارد تحريف محمد به احمد مىباشد كه همانند تصحيف احمد به محمد ، از تحريفهاى شايع است . به هر حال ، راوى روايت ، محمد بن اسحاق بن أبى عمير است و در صحت سند ترديدى نيست .
در متن روايت « الوضوء » به معناى آبى است كه براى تطهير و شستشو استفاده مىشود ، كلمهء « لا » در پاسخ امام مىتواند نافيه يا ناهيه باشد و يا مراد « لا يجوز » باشد و به هر حال ، دليل حرمت نظر خصى به موهاى زنها مىباشد ، البته بنابر احتمال نافيه بودن لا ، دلالت حديث بر حرمت مبتنى بر مبنائى است كه در نزد متأخران تقريباً مسلم است كه جملهء خبريه در مقام انشاء هم ظهور در حرمت دارد ، بلكه برخى ، ظهور آن را از نهى قوىتر مىدانند كه آن قدر نهى تشريعى شديد است كه گويا تكويناً هم تحقق خارجى نمىيابد ، از اين جهت برخى جملهء خبريه را در حرمت ادل دانستهاند .
به هر حال ، در ظهور روايت در حرمت نظر خصى به موى زن بحثى نيست ، البته برخى اين روايت را در بحث نظر مملوك به مالكهء خود استدلال كردهاند كه صحيح نيست ، زيرا در روايت مىگويد « يكون للرجلِ الخصىُّ » ، و شوهر مالك خصى دانسته شده و زن مالك خصى نيست ، دربارهء اين حديث بحث خواهيم كرد .
ب ) روايت اثبات الوصية :
1 ) متن حديث
« فى حديث طويل ذكر فيه اجتماع وجوه الشيعة بعد الرضا عليه السلام فى بغداد فى دار عبد الرحمن بن الحجّاج و قصد ثمانين من فقهائهم الحج لمشاهدة أبى جعفر عليه السلام و
هامش
( 1 ) تهذيب 7 : 48 شمارهء 133 ، استبصار 3 : 252 شمارهء 1 .