اعمال شايسته انجام مىدهند :
وَ مَنْ يَأْتِهِ مُؤْمِناً قَدْ عَمِلَ الصَّالِحاتِ فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى
« 37 » و درباره عالمان فرموده است :
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ
، بنابراين خداوند مؤمنان اهل بدر را به درجاتى بر ديگران ، و عالمان را به درجاتى بر همه طبقات مردم برترى داده ، در نتيجه افضليت آنان را بر مردم ثابت كرده است . خداوند سبحان در قرآن مجيد پنج منقبت براى عالمان ذكر فرموده است : نخست ايمان :
وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ
« 38 » دوّم توحيد :
شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ
، سوّم گريه و اندوه :
إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ
. . . تا
وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ يَبْكُونَ
« 39 » چهارم خشوع :
إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ
« 40 » پنجم ترس :
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ
، خداوند به پيامبرش با همهء علم و حكمتى كه به او ارزانى داشته است دستور مىدهد كه :
وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً
، و فرموده است :
بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ
و نيز فرموده است :
وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ
.
اينها بخشى از فضايلى بود كه خداوند در قرآن كريم براى علم ذكر كرده است .
فصل : احاديث نبوى در فضيلت علم از طريق عامّه
( 1 ) غزّالى مىگويد : و امّا اخبارى كه از پيامبر اكرم ( ص ) در فضيلت دانش رسيده از جمله آنها اين كه فرموده است : « چون خداوند بخواهد خيرى را به كسى ارزانى بدارد او را در دين دانا مىگرداند ، و رشد و صلاح او را به دلش مىاندازد » « 41 » ،
هامش
( 37 ) طه / 75 : و هر كس مؤمن باشد و با عمل صالح در پيشگاه او حاضر شود درجات عالى براى اوست .
( 38 ) آل عمران / 7 : . . . و راسخان در علم مىگويند ما به آن ايمان آورديم .
( 39 ) اسراء / 109 : . . . آنها به سجده مىافتند و اشك مىريزند .
( 40 ) اسراء / 107 : . . . آنان كه پيش از اين علم و دانش به آنها داده شده است . . .
( 41 ) سنن ابن ماجه به شمارهء 220 و مصابيح ، بغوى ، ج 1 ، ص 20 بخش اوّل حديث را ذكر كردهاند . مسند كبير طبرانى ؛ مجمع الزوائد ، ج 1 ، ص 121 ؛ الترغيب ، بزاز ، ج 1 ، ص 92 ؛ بحار ، علامهء مجلسى به نقل از غوالى اللئالى اين حديث را با بخش دوم آن روايت كردهاند .