سبب افلاس قدرت خريد يك كتاب چاپى را نداشته و از روى نسخهء چاپى يك نسخه دستنويس براى خود نوشته ، و اين قضيّه در دوران ناصرى كه دورهء چاپ كتابهاى سنگى است سابقه دارد .
نسخهء خطّى ديگر نيز از ترجمه عربى به فارسى در كتابخانهء مجلس شورا ( بهارستان ) به شمارهء ثبت 87270 و شمارهء كتاب 13805 با تاريخ 1302 ه ق موجود است كه مترجم آن محمد باقر مشهور به مرشد كرمانى است ، و نام ترجمهء خود را نيز « انيس البيعارين » گذاشته است . اين ترجمه از آخر كتاب افتادگى دارد و 186 حكايت را شامل است .
در اين بخش ، نخستين تأليف نوادر جحا با نخستين ترجمهء فارسى آن آمده است تا اصل « آب را بايد از سرچشمه خورد » كه صاف و زلال است رعايت شده باشد ، و معلوم شود كه در روز نخست كتاب ملّا نصر الدين از لحاظ كمّى و كيفى به چه صورت بوده ، تا برسيم به چاپ محمد رمضانى ( كلالهء خاور ) كه از 216 حكايت روز نخست به 595 حكايت رسيده است .
و نيز در اين فصل از كتاب ، بعضى حكايات ركيك بود كه نه در فرهنگ عرب ديده مىشود و نه در فرهنگ فارس ، و اينها ساختهء تركان عثمانى است كه نگارنده از آوردن آنها خوددارى كرد ، فقط از نظر نظم كتاب تنها عناوين و شماره رديف آنها آورده شد .
اختلاف ترجمهء فارسى چاپى كه به نام « مطايبات ملّا نصر الدّين » است با دو ترجمهء خطّى بسيار اندك و ناچيز است ، از اينرو نيازى به ارائه نسخه بدلها نشد ، و همان « مطايبات » در متن قرار گرفت .
از اين چاپ مطايبات ، بعدها چاپهاى متعدد با تغييرات در ايران و هند شده است .
جوحى ( فارسى ) — صفحة 58
مساهمون: احمد مجاهد
ص٥٨