در مجلس او سخن بيهوده بگويد . اين مرد صالح مقيد به فرايض و نوافل بود ، از گناهان بزرگ و كوچك دورى مىكرد و حتى مكروهات را بهجا نمىآورد . آن سيّد فاضل دلش هميشه به ياد خدا بود ، صاحب حلم بود و از سخنان لغو و بيهوده از كوره درنمىرفت ، مردى با ديانت بود و مذهب حقّ أئمّه اثنى عشر را در مرتبه اعلى داشت ، از عفت و پاكى نفس برخوردار بود ، از شبهات در باب مأكول و مشروب اجتناب مىكرد ، داراى ملكهء پرهيزگارى بود ، از محرّمات و مكروهات حتى از مباحات خوددارى مىكرد ، و داراى خضوع و خشوع بدنى و قلبى بود . او به من گفت محمّد بن زكريا رازى علم طب را خوب مىدانست و علمش را به كار گرفت و در اين باب كتاب من لا يحضره الطبيب را تأليف كرد . اين كتاب چه اسم با مسمايى دارد و در واقع كتابى با ارزش و گرانبهاست . اين سخنان بر اين دلالت دارند كه شرف الدين نعمة محمّد بن حسن بلخى مهارت خوبى در علم طب داشته و طبيب خوبى بوده است . مرحوم صدوق مىگويد او بخشهايى از اين كتاب را برايم مىخواند ، من فكر مىكردم كه مؤلف مطلب را به اين زيبايى نفهميده است . اين مرد دانشمند گفت شما نيز اهل همان شهر هستيد و كتابى در طب نفس و احكام دين تأليف نماييد تا فروع دين الهى را بيان كرده باشيد « 1 » .
صدوق ( ره ) كتاب من لا يحضره الفقيه را به درخواست او براى شيعيان بلخ نوشت « 2 » .
صاحب تحفة العالم مىگويد : صدوق اين كتاب را در ايلاق بلخ براى شيعيان آن ديار تأليف كرده است « 3 » .
[ 619 ] محمّد بن حسن بلخى
محمّد بن حسن بلخى از بزرگان بلخ بود . او از جمله شاگردان او عبد اللّه محمّد بن عباد بن عمرو بن عيسى يسيركثى است . يسيركث از روستاهاى سمرقند محسوب
هامش
( 1 ) - لوامع صاحب قرآنى ، ج 1 ، ص 55 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 90 ؛ روضة المتقين ، ج 1 ، ص 10 .
( 2 ) - جامع الانساب ، ص 51 .
( 3 ) - تحفة العالم فى شرح خطبة المعالم ، ج 2 ، ص 34 ؛ بحار الانوار ، ج ، ص 70 .