بختى اهمّيّتى ويژه داشت و اين شترها به دربار خلفا پيش كش مىشد . نظر محمّد خان [ نذر محمّد ] حاكم بلخ در سال 1004 هجرى از همين شترها براى شاه جهان پادشاه هند هديه فرستاد . « 1 »
مجسمهء شترهاى دوكوهانهاى كه به سال 842 قبل از ميلاد در زمان فرمانروايى سلمنسر سوم ، پادشاه آشور ، بر ستونهاى مخروطى نصب گرديده است دلالت بر عظمت اقتصادى بلخ دارد . « 2 » لسترنج مىگويد : « صادرات بلخ كنجد ، برنج ، بادام ، گردو ، دوشاب [ عصارهء انگور ] ، صابون و انگور بوده است » . « 3 »
زبان مردم بلخ
زبان مردم بلخ قبل از ورود اسلام به آن سرزمين فارسى بوده است . ايوب شهيد مىگويد : پارسى درى مخصوص ملوك خراسان و بلخ بوده است . « 4 »
اين زبان از دير زمان و وقتى اعراب به ايران راه يافتند زبان مردم كوچه و بازار بلخ ، سمرقند و بخارا بود . « 5 »
وجود اديبانى نظير شهيد بلخى ، ابو شكور بلخى ، ابو المؤيد بلخى ، معروفى بلخى ، رابعهء بلخى ، دقيقى بلخى ، عنصرى بلخى ، منوچهر شصت كلّه بلخى و ناصر خسرو قباديانى بلخى ، جلال الدّين محمّد بلخى و دهها اديب ديگر خود گواهى بر قدمت زبان فارسى در بلخ است . در عصر سامانيان ادبيات فارسى بازسازى شد و علّت آن اين بود كه سامانيان خود از مردم بلخ و علاقهمند به فرهنگ مادرى خود بودند ، لذا تصميم گرفتند كه اين زبان را احيا نمايند .
فارسى درى ، زبان برخاسته از خراسان قديم بود . « 6 »
هامش
( 1 ) - بلخ در تاريخ و ادب فارسى ، ص 64 .
( 2 ) - همان ، ص 65 .
( 3 ) - جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 456 .
( 4 ) - فضائل بلخ ، ص 17 .
( 5 ) - بلخ در تاريخ و ادب فارسى ، ص 314 .
( 6 ) - تاريخ زبان در افغانستان ، ص 72 .