تبعيد كرد . ميرزا فضل اللّه تا هنگام فوت محمّد شاه ( 1264 ق ) به حالت تبعيد در كاشان به سر برد . پس از درگذشت شاه قاجار بدون اجازه دولت مركزى به تهران آمد و در سال 1267 ق به كمك برادرش به حكومت قم رسيد . پس از آنكه در سال 1268 ق ميرزا آقا خان با سعى و كوشش انگليسها بعد از عزل و كشتن ميرزا تقى خان اميركبير صدر اعظم ايران گرديد از جمله كارهايى كه انجام داد اين بود كه برادر خود را ملقب به وزير نظام كرد و به وزارت نظام آذربايجان منصوب و به آنجا روانه نمود و اندكى بعد برادرش را به سمت وزارت و پيشكارى حمزه ميرزا حشمت الدوله والى آذربايجان رساند . 3
در سال 1270 ق با احضار حشمت الدوله به تهران و عزل وى ، ميرزا فضل اللّه وزير نظام نيز از سمت خود بر كنار شد اما در ماه رمضان همين سال به توليت آستان قدس رضوى و وزارت فريدون ميرزا فرمانفرما والى خراسان معين گرديد و تا ذىالقعده سال 1271 ق در اين سمت باقى ماند . 4
در سال 1276 ق به پيشكارى و نيز رياست امور نظام اردشير ميرزا حاكم آذربايجان منصوب و براى بار دوم به آن ناحيه رفت . ولى سه سال بعد با عزل آقا خان نورى ، ميرزا فضل اللّه نيز به كلى از مشاغل رسمى بر كنار شد . 5
سرانجام وزير نظام در ربيع الثانى سال 1289 ق در سن هشتادسالگى در تهران به مرض حصبه درگذشت . 6 جسدش را به مشهد منتقل و در رواق پشت سر حضرت در قسمت شرقى مسجد زنانه دفن كردند . 7
از وزير نظام چند فرزند باقى ماند كه ميرزا كريم خان بنان الدوله مستوفى خراسان و كرمان از آن جمله است 8 وزير نظام هنگامى كه به توليت آستان قدس انتخاب شد يك منشى ماهر به نام ميرزا خانلر خان 9 برگزيد و تعميرات و اصلاحات در حرم رضوى و شهر مشهد را شروع نمود ، كه با عزل وى نتوانست به تمام هدفهايش برسد . 10 از جمله كارهاى وزير نظام در حرم رضوى
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي ) — صفحة 284
مساهمون: غلامرضا جلالى
ص٢٨٤