ميرزا حبيب مجتهد كه خود در مدت اقامتش در عراق از مريدان « غلامعلى خان هندى » بود ، به اتفاق حاج غلامحسين شيخ الاسلام ( 1246 - 1319 ه . ق ) وارد مشهد شد . « 1 »
خديو پس از ورود به مشهد در سراچهاى كه بنا بر سفارش حاج ميرزا حبيب مجتهد براى او تهيه كرده بودند ، منزل كرد . « 2 » جمعى از بزرگان مشهد از قبيل محمد على معروف به حاجى فاضل و حاج ميرزا حبيب مجتهد به وى گرويدند . « 3 » چون حاج ميرزا حبيب مجتهد مريد او شد ديگران هم به وى تأسى و با وى مراوده پيدا كردند و كارش بالا گرفت و مدتى رونق داشت .
چون مريدان خديو در سراچه جمع مىشدند به « اصحاب سراچه » مشهور شدند . « 4 »
چندى گذشت و بعد چون عليه آنان غوغايى بر پا شد ، و جمعى هم درصدد كشتن ميرزاى خديو برآمدند بدين جهت اصحاب متفرق شدند و عدهاى از آنان را والى خراسان تبعيد كرد . « 5 »
ميرزا زين العابدين كه از اصحاب سراچه بود ، روابط خودش را به كلى با خديو قطع نمود . « 6 » و ميرزاى خديو ناچار سفر كرد و پس از چندى دوباره به مشهد بازگشت . و در خانه خود در حال انزوا بسر برد تا اينكه در سال 1309 ه . ق درگذشت . « 7 » محمد معصوم شيرازى از كسانى است كه در مشهد با او ديدار داشته است . « 8 » از شاگردان خديو گيلانى مىتوان به « سيد على خان درهگزى » نسّابه معروف خراسان و « جلال » فرزند « غلامعلى خان هندى » طبيب اشاره كرد . « 9 » « بارقة ربانية » و « بازغة الهية » از قصايد او مىباشد . « 10 »
هامش
( 1 ) - ميرزا حبيب اللّه خراسانى : پيشين / 25 .
( 2 ) - مهدى بامداد : پيشين 6 / 76 ، 112 ، 271 .
( 3 ) - همان : 6 / 112 .
( 4 ) - همان .
( 5 ) - همان 6 / 271 .
( 6 ) - همان 6 / 112 .
( 7 ) - همان 6 / 271 .
( 8 ) - محمد معصوم شيرازى : پيشين 3 / 551 .
( 9 ) - مهدى بامداد : پيشين 6 / 123 ، 271 ، ميرزا حبيب اللّه خراسانى : پيشين 22 ، 29 .
( 10 ) - محمد معصوم شيرازى : پيشين 3 / 552 .