( 89 ) فيضى تربتى - على ( قرن 10 ه . ق )
مولانا على فيضى تربتى متخلص به « فيضى » شاعر اواخر قرن نهم و اوايل قرن دهم هجرى قمرى . اصلش از شهرستان تربت حيدريه بود و بعضى او را گنابادى مىدانند . « 1 » در آغاز حيات براى كسب دانش به شهر هرات رفت و مدتى در آنجا به تحصيل پرداخت و سپس از آنجا به عراق و آذربايجان مسافرت كرد . چند گاهى نيز در تبريز اقامت داشت . « 2 »
مولانا على تربتى در عهد اكبر شاه ( 963 - 1014 ه . ق ) به هندوستان رفت و در ستايش اكبر شاه اشعارى سرود و هداياى زيادى گرفت و به شهرهاى هند مسافرت كرد . « 3 »
مولانا شعر را به غايت خوب مىگفت و شيخ فيضى دكنى به استادى او گواهى داد و ايشان را در قطعهاى مدح گفت . تقى اوحدى در ستايش او گفته است : « آب و گل تربت وجودش از رشحات سحاب فيض گشته ، و كعبه نمود بىبودش محبط انوار فيض گشته ، خوشطبيعت عالىفطرت آمده ، قبل از شيخ فيضى [ دكنى ] به اين تخلّص مستفيض شده » در غزل پيرو سبك شاعران پيشين خاصه ناصرخسرو ، سعدى و حافظ بود و بر سبك آنان كلامى روان و دلپذير مىسرود . « 4 »
سرانجام مولانا فيضى به مشهد آمد و مدتى در اين شهر ماند تا اينكه در اوايل قرن دهم هجرى و بنا به قولى
هامش
( 1 ) - مير نظام الدّين عليشير نوايى : تذكره مجالس النفائس / 145 ؛ احمد گلچين معانى :
كاروان هند 2 / 1571 ؛ ذبيح اللّه صفا : تاريخ ادبيات در ايران 4 / 293 .
( 2 ) - ذبيح اللّه صفا : پيشين 4 / 293 .
( 3 ) - رضا قلى خان هدايت : تذكره رياض العارفين / 385 ؛ آقابزرگ تهرانى : الذريعة 9 / 854 ؛ محمد على مدرس تبريزى : ريحانة الادب 4 / 384 ؛ سعيد نفيسى : تاريخ نظم و نثر در ايران 1 / 656 .
( 4 ) - مير نظام الدّين عليشير نوايى : پيشين / 145 ؛ رضا قلى خان هدايت : پيشين / 385 ؛ احمد گلچين معانى : پيشين 2 / 1571 ؛ ذبيح اللّه صفا :
پيشين 4 / 293 .