سال 1230 ه ق ، از سوى اسحاق خان قرائى ، كه با دخالت رضا قلى خان زعفرانلو و فئودالهاى ديگر محلى داشت به يك غائلهء بزرگ تبديل مىشد ، كنترل شد .
او در جلسهاى كه رضا قلى خان زعفرانلو ، حاكم قوچان و نجفعلى خان كرد شادلو حاكم بجنورد و اسفراين و بيگلر خان چاپشلو حاكم درگز و اسحاق خان قرائى و ديگران در آن حضور داشتند ، اظهار كرد : مخالفت با فتحعلى شاه كه در هر ناحيه پسرى فرمانگزار دارد ، كار سادهاى نيست . امّا اكنون كه شما كار را به اينجا رساندهايد ، بهتر است شخصى را به اميرى خود انتخاب نموده ، تحت فرمان وى به مبارزات خود ادامه دهيد .
خوانين خراسان گفتند : اسحاق خان بر همهء ما سر است . ميرزا هدايت اللّه با هوشمندى گفت : كار به كردار است نه به گفتار ، اگر اين سخنان را از در صدق مىگوييد برخيزيد و در برابر او به پا ايستيد .
فئودالها كه سخت برآشفته بودند گفتند : ما را حشمت و حب و شرافت نسب از اسحاق خان بالاتر است . ما نمىتوانيم خادم او باشيم . با اين سياست ، فئودالها مشهد را ترك گفتند و اسحاق خان در برابر حكومت مركزى سر به فرمان نهاد .
در زمانى كه شجاع السلطنه حاكم خراسان از حكومت عزل گرديد و به تهران رفت ، سيّد محمّد خان كلاتى به دستيارى تركمانان بناى تجاوز را پايهريزى كردند و شهر مشهد ناامن شد .
ميرزا هدايت اللّه سيّد جليل نيشابورى را كه از شاگردانش بود به كلات فرستاد و او را با نصايح مشفقانه به اطاعت دولت درآورد .
ميرزا هدايت اللّه هفتم رمضان سال 1248 ه ق درگذشت و در صفهء شاهطهماسب داخل حرم مطهّر دفن شد .
تفسير محققانهاى بر ده جزء اول و ده جزء آخر قرآن دارد . هداية العوام در فقه نيز از آثار اوست . ميرزا هاشم مجتهد ، ميرزا عسكرى امامجمعه ، ميرزا
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي ) — صفحة 466
مساهمون: غلامرضا جلالى
ص٤٦٦