و فيلسوف عبد القادر لاهيجى و ديگران هستند ، اين شرحها با اصل چاپ شده و اخيرا در سال 1353 هجرى قمرى ، در چاپخانهء عرفان در صيدا با شرح علامه حلى به نام كشف المراد چاپ شده است و آن اوّلين و نخستين شرحى است كه مقاصد خواجه را روشن مىكند .
2 . شرح اشارات ابن سينا ، در فلسفه . اين كتاب با شرح فخر رازى بر اشارات در مطبعهء خيريهء مصر در سال 1325 هجرى به چاپ رسيده است .
خواجه در اين شرح اشتباهات بسيارى از رازى و تناقضگويىهاى او را توضيح داده است .
3 . التذكرة فى علم الهيئة ، اين كتاب مختصر و جامع مسائل اين علم و مشتمل بر چهار باب است . اين كتاب نيز مورد اعجاب علما و عنايت آنان قرار گرفته و بر آن شرحها و حاشيهها نوشتهاند ، زيرا مؤلف آن شهرت زيادى در علم فلك داشته است . از كسانى كه آن را شرح كرده و يا بر آن حاشيه نوشتهاند :
يك . نظام الدّين نيشابورى صاحب تفسير كبير ، كه در حاشيهء تفسير طبرى چاپ شده است . و شرح او بر اين كتاب به نام توضيح التذكرة است .
دو . محمد بن على بن الحسين و شرح او به نام مقاصد التذكرة است .
سه . شريف گرگانى متوفى به سال 816 ه / 1413 م .
چهار . حكيم خضرى از شاگردان سعد الدّين تفتازانى كه شرح خود را به نام التكملة فى شرح التذكرة به سال 932 ه / 1525 م به پايان رسانده است .
پنج . شيخ عبد العلى بن محمد بن حسين بيرجندى ، كه يك نسخه از شرح او در كتابخانهء مجلس شوراى ملى ايران موجود است .
شش . قطب الدّين شيرازى حكيم معروف و شاگرد خواجه ، كه شرح خود را به نام التحفة الشاهية ناميده است .
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي ) — صفحة 491
مساهمون: على زمانى قمشه اى
ص٤٩١