مىشناسد .
4 - حكومت موقت جمهورى همهء اقوام بشر را يكى دانسته تساوى حقوق دربارهء آنان قائل و حفظ شعائر اسلامى را از فرائض مىداند .
18 رمضان 1338
شرح
( 65 ) - متن كامل نامهء ميرزا كوچك خان به لنين كه نشاندهندهء مواضع ميهندوستانه و استقلالطلبانهء ميرزا است ، در زير مىآيد :
بعد العنوان هنگامى كه قشون فاتح كارگران و دهاقين روسيّه دشمنانشان را شكست داده مظفّرانه به قلب لهستان پيش مىروند و نيروى سرمايهدارى انگليس در برابر دستجات متحد ايران و روس عقب مىنشينند ، بسيار متأسّفم كه از كار كنارهگيرى كرده مطلبى را متذكّر مىشوم كه ملالآور است . ليكن از ذكرش خوددارى نمىتوان نمود چرا كه همه در ايران واقع شدهاند .
پيش از ورود ارتش سرخ انزلى ، من و همكارانم در جنگلهاى گيلان به ضدّ مظالم انگليس و دولت سرمايهدارى ايران مىجنگيديم و تنها قدرت واقعى و ذىصلاح ما بوديم كه توانستيم ما فوق تصور به نام آزادى ايران پرچم سرخ را برافرازيم و به تمام جهان آرزوى آزادشدنمان را از قيود سرمايهدارى اعلان كنيم . من بدون هيچ شك و ترديد وسيلهء فرماندهء كشتىهاى جنگى بحر خزر و نمايندهء كميتهء اجرائيهء مركزى فرقهء اشتراكى روسيه رفيق ارژو نيكيدزه اطمينان كامل خود را از قشون سرخ ابراز كردم و قرار شد قشون مزبور در ايران بماند و به قشون سرخ جوان ايران كه هنوز آمادهء جنگ نشده است ، كمك كند .
متعاقب اين قرارداد من آماده شدم كه با شما متحد گردم تا ملت ايران و ملل ديگر آسيا را براى يك جنگ آزادى دعوت و حاضر نمايم . ملت ايران بدون شك از عملى شدن مواد يادداشت رفيق چيچرين در ژوئيهء 1918 كه دوبار از طرف نمايندگان روسيهء سويتى در طهران ( رفيق براوين ) و فرماندهء جهازات بحر خزر ( راسكولنيكف ) تكرار شده بود ، خوشوقت و ضرورت انعقاد يك اتحاد جديد را تجويز نمىنمود .
پروپاگاندهاى اشتراكى در ايران عملا تأثيرات سوء مىبخشد ، زيرا پروپا گاندچىها از شناسايى تمايلات ملت ايران عاجزند . من به نمايندگان شما در موقعش گفتم كه ملت ايران حاضر نيست برنامه و روش بالشويزم را قبول كند زيرا اين كار عملى نيست و ملت را به طرف دشمن سوق مىدهد . نمايندگان شما با من هم عقيده شده از سياست من پيروى كردند ، زيرا تشخيص دادند كه فقط اتخاذ اين سياست است كه مىتواند ما را به وصول به مقاصدمان در شرق كامياب سازد و نيز با تعقيب همين سياست است كه تسلط انگلستان از شرق دور و نفوذ شاه محو مىشود . من با دوستانم به شهر آمده حكومت سويتى تشكيل داديم و پرچم انقلاب سرخ برافراشتيم ، ليكن موفقيت ما تا هنگامى بود كه رفيق راسكولنيكف در مرزهاى ايران بود و همينكه