امير اين تلگرام را رسمى تلقى نكرد و به آن عمل نكرد . كنسول انگليس به سفارت متبوعش شكايت برد و امير را ژرمنفيل و طرفدار آلمانها معرفى كرد و فشار آورد كه از حكومت قاينات عزل شود . حكومت مركزى تحت فشار دولت انگليس به ناچار امير را عزل كرد و امير معصوم خان حشمت الملك را به جاى او برگزيد و امير شوكت الملك را به تهران احضار كرد .
بعد از يك سال امير شوكت الملك علم مجددا به مقر حكومتى خود بازگشت و حكمران قاينات و سيستان شد . از اين تاريخ تا سال 1303 خورشيدى امير شوكت الملك در مقام حكومت قاينات و سيستان ، كه اين اواخر بلوچستان هم ضميمهء آن شده بود باقى ماند . در سال 1303 بنا بر مصلحت شخصى و مقتضيات زمان از كار كناره گرفت و منطقهء حكومت خود را به دو برادرزادهاش سپرد . در سال 1310 خورشيدى از طرف رضا شاه به او مأموريت داده شد كه براى روشن كردن وضع رود هيرمند و تأمين آبيارى سيستان در رأس كميسيونى به زابل عزيمت ، و با مسيون افغانستان مذاكره كند .
امير شوكت الملك علم از سال 1314 خورشيدى به تهران رفت و در آنجا ساكن شد . در مدت اقامت خود در تهران براى مدت يك سال مأمور استاندارى فارس شد . از 7 اسفند 1317 در كابينهء محمود جم وزير پست و تلگراف شد و از 3 آبان 1318 در كابينهء متين دفترى ، و از 5 تير 1319 در كابينهء على منصور ، و از 5 شهريور 1320 در كابينهء محمد على فروغى در همان سمت وزارت پست و تلگراف ابقا شد . در سال 1321 خورشيدى به بيرجند مراجعت كرد و نزديك دو سال در بيرجند ماند . در سال 1323 خورشيدى پس از مسافرت استعلاجى به تهران ؛ به منظور عزيمت به خارج از كشور و ادامهء معالجهء بيمارى قلب به بيرجند بازگشت ، ولى اجل مهلت نداد و در ساعت 9 بعد از ظهر روز سهشنبه چهاردهم آذرماه 1323 براثر سكتهء قلبى درگذشت .
يكى از مهمترين وقايع دوران حكومت او در قاينات و بيرجند ، قيام كلنل محمد تقى خان پسيان در خراسان بود . پس از روى كار آمدن قوام السلطنه و استعفا و خروج سيد ضياء الدّين طباطبايى از ايران ، قوام السلطنه كه به دستور سيد ضياء ، توسط كلنل پسيان در خراسان دستگير و به تهران اعزام شده بود ، نتوانست گناه اين جسارت كلنل پسيان را
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 339
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٣٣٩