هندسه به من درس نداد . مختصر نقاشى ياد گرفتم كه آن هم منحصر به كشيدن چشم بود و بس ، از زبان فرانسه افعال باقاعده و بىقاعده و بعضى اشعار راسين و لافونتن را فرا گرفتم و لاغير . . . »
در سال 1299 قمرى ، زمانى كه پدرش وزير دربار و برادر بزرگش عبد الله خان ناظم السلطنه كشيكچىباشى بود ، در كشيكخانه با عنوان يوزباشى به كار پرداخت . از سال 1301 تا 1304 قمرى سمت رياست غلامان شاهى ( قوللر آقاسىباشى ) را داشت و به اين مناسبت سالها به حاجى محمود خان قوللر آقاسىباشى معروف بود .
احتشام السلطنه در سال 1306 قمرى حاكم زنجان شد و اين سمت را تا سال 1308 به عهده داشت . از سال 1312 تا 1314 قمرى سر كنسول ايران در بغداد و پس از بازگشت به تهران مدتى هم معاون وزارت خارجه بود . از سال 1318 تا اواخر سال 1319 قمرى ، سمت والىگرى ايالت كردستان را داشت و در سال 1320 قمرى به مقام وزارت مختارى ايران در برلين ارتقا يافت . نزديك به چهار سال و نيم ، وزير مختار ايران در آلمان بود و سپس در به دو انقلاب مشروطيت ( 1324 ق ) به تهران آمد . به عنوان رئيس كميسيون سرحدى و تحديد حدود ايران و عثمانى در مأموريت بود كه در دورهء اول مجلس شوراى ملى از طرف اعيان و ملّاكين از تهران به نمايندگى انتخاب شد . پس از واقعهء ترور اتابك ، صنيع الدوله كه از ياران اتابك و رئيس مجلس اول بود ، استعفا كرد و به جاى او ، احتشام السلطنه از 29 رجب 1325 تا اوايل ربيع الاول 1326 رئيس مجلس شد . در سمت رياست اولين دورهء مجلس شوراى ملى ، نتوانست نظر مشروطهطلبان را جلب كند و بىسياستى و بىكفايتى او موجب رنجش مشروطهخواهان شد 32 . عاقبت در ماه صفر 1326 مشروطهطلبان و راديكالها التيماتوم يا قطعنامهاى شديد اللحن كه به امضاى 52 انجمن حافظ مشروطيت رسيده بود ، توسط ميرزا جهانگير خان صور اسرافيل و تنى چند از اعضاى كميتهء انقلابى برادران دروازه قزوين به وى تسليم كردند 33 . اين التيماتوم باعث شد كه وى از سمت رياست مجلس استعفا كند .
دولت ايران مدتها پيش از استعفاى احتشام السلطنه از رياست مجلس ، او را براى احراز سمت وزير مختارى ايران در لندن در نظر گرفته و برايش پذيرش خواسته بود . پس از
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 335
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٣٣٥