طباطبايى نائينى ، رضا
ميرزا رضا خان طباطبايى نائينى فرزند ميرزا حسن خان مستوفى ، در سال 1250 خورشيدى در روستاى حصار متولد شد .
از پنجسالگى به فراگيرى تحصيلات مقدماتى پرداخت ، قرآن و شرعيات و مقدمات زبان عربى و فارسى را فرا گرفت و چند معلم خصوصى او را در اين زمينهها يارى دادند .
آنگاه براى ادامهء تحصيل ، به حوزهء علميهء اصفهان كه در آن تاريخ مهمترين و پررونقترين حوزههاى دينى ايران بود ، وارد شد و به تحصيل ادبيات عرب ، فلسفه و رياضيات و كلام پرداخت . مدتى نيز به نجوم و علم هيئت پناه برد و در زمينههاى مختلف علوم سرآمد اقران گرديد . گرچه ساليان دراز در معارف اسلامى تتبع كرده بود ، ولى به فلسفه و عرفان عشق و علاقهء مفرطى داشت .
ميرزا رضا خان پس از پايان تحصيلات خود در اصفهان به تهران آمد و براى آشنايى با علوم جديد به مدرسهء امريكايى رفت و زبان انگليسى را به خوبى و فصاحت ياد گرفت و اين كليدى بود براى او تا به آثار و افكار فلاسفهء اروپايى واقف شود . زمانى كه در تهران اشتغال داشت ، سيد جمال الدّين اسدآبادى به دعوت ناصر الدّين شاه در تهران مىزيست . سيد بىپروا از قانون و آزادى سخن مىگفت و ظلم و فساد ديكتاتوران را مورد انتقاد و تقبيح قرار مىداد .
ميرزا رضا خان طباطبايى ، تدريجا تحت تأثير افكار سيد جمال الدّين قرار گرفت و در زمرهء آزادىخواهان و طرفداران قانون درآمد و درحالىكه غالبا در تهران و اصفهان و نائين در