پس از مرگ مظفر الدّين شاه و روىكار آمدن محمد على شاه قاجار ، آقا بالا خان سردار افخم ، حاكم رشت شد و به اصرار زياد ميرزا تقى خان را با خود به رشت برد و مقام نايبالحكومگى را به او بخشيد . تا روزى كه مشروطهطلبان گيلان به باغى كه سردار افخم و ميرزا تقى خان و عدهاى ديگر ميهمان بودند ، ريختند و سردار افخم را كشتند و ارگ دولتى را تصرف كردند ، وى در آنجا اقامت داشت . در پى اين حادثه ميرزا تقى خان با پاى برهنه و عريان خود را به رودخانه زد و بهطرف جنگل گريخت و سرانجام در جنگل به عمارت با شكوهى كه به سردار معتمد رشتى تعلق داشت ، رسيد و به آنجا پناه برد . چون روز بعد به او خبر دادند كه آقا بالا خان كشته شده و ارگ دولتى را به آتش كشيدهاند و شهر فتح شده است ، به شدت ناراحت شد ، زيرا دو ديوان خطى او كه در ارگ بود از بين رفت و هرگز پيدا نشد . بعد از اين واقعه ، ضياء لشكر به تهران آمد و با سهام الدوله والى فارس و يحيى احتشامى معاون او از تهران براى مدتى به شيراز رفت و زمانى طولانى در آن شهر اقامت كرد و سرانجام با روى كار آمدن رژيم مشروطيت در ايران بيكار و خانهنشين شد .
ميرزا تقى خان دانش روىهمرفته تعداد 22 جلد كتاب نگاشته كه همهء آنها به خط اوست و اين آثار غير از تذكرهء نون و القلم كه در شرح حال خطاطان ايران نوشته است همگى منظوماند و صد هزار بيت شعر را شامل مىشوند و مهمترين آثار او عبارتند از :
1 - ترجمهء احوال خود .
2 - ديوان قصائد .
3 - ديوان غزليات .
4 - ديوان قطعات .
5 - ديوان رباعيات و پهلويات .
6 - علم بديع فارسى .
7 - نوشينروان .
8 - لئالى شاهوار .
9 - مجلدات بحر محيط .
10 - مجيره .
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 177
مساهمون: حسن مرسلوند
ص١٧٧