بدان كه علما را اختلاف است در متعلق « باء » در بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم . و هر كس به حسب مشرب خود از علم و عرفان براى آن متعلقى ذكر نموده ، چنانچه علماء ادب از مادهء « ابتدا » يا « استعانت » مثلا اشتقاقى نموده و تقدير گرفته‌اند . و اين كه در بعض روايات نيز وارد است كه « بسم اللَّه » اى ، استعين ، يا بر وفق مذاق عامّه است ، چنانچه در روايات بسيار شايع است ، و اختلاف احاديث بسيارى به همين معنى محمول است ، و لهذا در همين باب نيز در « بسم اللَّه » حضرت رضا عليه السلام فرموده : اى ، اسم نفسي بسمة من سمات اللَّه . ( 1 ) و يا آن كه مقصود از « استعانت » لطيفتر از آن است كه عامّه ادراك مىكنند كه در آن سرّ توحيد به نحو ادقّ است . و بعض اهل معرفت آن را متعلَّق به « ظهر » گرفته و گفته : اى ، ظهر الوجود ببسم اللَّه . ( 2 ) و اين به حسب مسلك اهل معرفت و اصحاب سلوك و عرفان است كه همهء موجودات و ذرّات كائنات و عوالم غيب و شهادت را به