مىشمرد و تفسير او را نيز مىآورد . « 1 »
201 . المنهج القويم ، العظيم البنّاء [ زنده در 680 ه . ق ]
مؤلّف آن علىّ بن يحيى البنّاء الصّباحى ، ( زنده در سال 680 ) ، يكى از اعلام زيدى در قرن هفتم هجرى مىباشد ، و تفسير او براساس قواعد شيعيان زيدى استوار است و گاهى در اين تفسير ، قواعد فقهى را نيز تذكّر داده و مورد بررسى قرار مىدهد . اين تفسير در 4 مجلّد قرار دارد . « 2 »
صاحب معجم المؤلّفين ، در مقام معرّفى او گويد : « علىّ بن يحيى بن بنّاء زيدى ( زنده در حوالى 680 ه ) ، مفسّر قرآن مىباشد . از آثار تأليفى او :
المنهج القويم في تفسير القرآن الكريم مىباشد . « 3 »
زركلى صاحب الاعلام ، شرح حال علىّ بن يحيى را مىآورد ، و تاريخ وفات او را 681 ه ، معرّفى مىنمايد ، و مىنويسد : « او از شاعران نيكپرداز بود . او در زندان ملك مظفّر در سال 681 ه ، از دنيا رفت . »
احتمال مىدهيم ، مقصود او همين علىّ بن يحيى بوده باشد . « 4 »
202 . الفحص و البيان ، محقّق حلى [ م 689 يا 690 ه . ق ]
مؤلّف آن ، فقيه بزرگوار ، و پيشواى اماميّه ، ابو زكريّا ، يحيى بن سعيد بن احمد بن يحيى بن حسن بن سعيد هذلى حلّى ، ( متوفّى 689 يا 690 ) ، يكى از اعلام قرن هفتم مىباشد .
نويسندهء آن يكى از اساتين فقه و فقاهت ، و داراى آثار فقهى و علمى فراوان و متعدّدى است ، كه يكى از آنها ، جامع الشّرائع و قضاء الفوات در فقه مىباشد .
* روش تفسيرى او
در اين تفسير شريف ، آياتى كه پيرامون عدل است ، آورده شده و به تفسير و تشريح آنها پرداخته شده است ، و تعداد آياتى كه مورد بحث و تفسير واقع گرديده است ، به هفتاد مورد مىرسد .
اين تفسير را در رياض از شيخ زين الدّين بياضى ، صاحب كتاب الصّراط المستقيم روايت نموده است . « 5 »
* گفتار مرحوم مدرّس
صاحب ريحانة الأدب دربارهء او مىنويسد : « يحيى بن سعيد ، پسر عمّ محقّق حلّى ، و نوهء دخترى ابن ادريس محمّد حلّى ، اورع و ازهد فضلاى زمان ، از مشايخ روايتى علّامهء حلّى ، ابن داود شيخ حسن بن على ، سيّد عبد الكريم بن طاوس ، و بعضى ديگر از اكابر مىباشد ، و از عموزادهء خويش ، محقّق حلّى و سيّد محى الدّين محمّد بن عبد اللّه بن زهره ، و نجيب الدّين محمّد بن نما ، و جمعى از اكابر ديگر ، روايت مىنمايد . در مدح او گفتهاند :
يا سعيد الجدود يا بن سعيد * انت يحيى و العلم باسمك يحيى
ما رأينا كمثل بحثك بحثا * ظنّه العالم المحقّق ، وحيا
اى صاحب اجداد خوشبخت ! اى فرزند خوشبخت ! نام تو يحيى است و علم به بركت وجود تو زنده و حىّ گشته است همانند بحث و درس تو ، بحث و درسى نديدهايم وقتى بر اريكهء درس مىنشينى ، عالم محقّق گمان مىبرد كه وحى غيبى است .
هامش
( 1 ) مؤلّفات الزيديّة ج 1 ، ص 314 .
( 2 ) مؤلّفات الزّيديّة تأليف سيّد احمد حسينى اشكورى ، ج 3 ، ص 80 .
( 3 ) معجم المؤلّفين ج 7 ، ص 260 ؛ او از منبع : بروكلمان ، ج 1 ، ص 404 ، نقل نموده است .
( 4 ) الأعلام ج 5 ، ص 32 ؛ او از : العقود اللّؤلؤيّة ، ج 1 ، ص 225 نقل نموده است .
( 5 ) الذّريعة ج 16 ، ص 124 ، كد معرّفى 248 .