ملّا محمّد صالح حائرى سمنانى او را شيعه دانسته است . صاحب عنوان به قوام السّنه ملقّب بوده ، و به « جوزى » ( چورى ) شهرت داشته است كه در زبان اصفهانى به معناى جوجه است . در سال 457 ق در اصفهان متولّد شد ، و نزد بسيارى از محدّثين و دانشمندان تحصيل ، و يا از آنان روايت كرد كه از آن جملهاند : ابى عمرو بن منده ، ابو الطيّب عبد الجبّار بن فضل كرانى ، ابو نصر زينبى ، ابو بكر بن خلف شيرازى ، عايشه وركانيّه ، مالك بانيامى . جمعى كثير نيز از او روايت مىكنند كه از آن جملهاند : سمعانى مؤلّف الانساب ، محمّد بن ابى جعفر بن حسن خونجانى اصفهانى ، قاضى ابو بكر محمّد بن حسن بن محمّد بوانى اصفهانى ، ابو القاسم بن عساكر ، ابو موسى مدينى و ديگران .
وى سرانجام در عيد اضحى ( 10 ذىحجّهء ) سال 535 ق در اصفهان وفات يافت . كتب زير از تأليفات او است : 1 . احاديث المسلسلات 2 . اعراب القرآن 3 . الايضاح ، در تفسير ، چهار جلد 4 . امالى ، در حديث 5 . التّذكرة در نحو ، در سى جزء 6 . التّرغيب و التّرهيب 7 . التّفسير ، به زبان اصفهانى 8 . الجامع الكبير فى معالم التّفسير 9 . الحجّة فى المحجّة 10 . دلائل النّبوّة ، در شرح جامع صحيح بخارى 11 . السنّه 12 . سير السّلف ، در احوال صحابه و تابعين 13 . شرح جامع صحيح مسلم 14 . المعتمد ، در تفسير ، ده جلد 15 . الموضح ، در تفسير ، سه جلد 16 . المغازى . « 1 »
اسماعيل كاغذى مدينى
ابو القاسم اسماعيل بن محمّد بن محمّد بن عبد الرّحمن بن عبد الوهاب كاغذى مدينى ، از محدّثين و اهل صلاح و از خاندان محدّثين بوده ، و در قرن پنجم و ششم هجرى زندگى مىكرده است . عدّهاى از او استماع حديث كردهاند ، و ابو سعد سمعانى از او اجازه
هامش
( 1 ) . الاعلام ، ج 1 ، صص 322 - 323 ؛ تاريخ معارف اماميّه ، ص 255 ؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 1 ، ص 287 ؛ طبقات الشّافعيّه ، اسنوى ، ج 1 ، صص 259 - 261 ؛ طبقات المفسّرين ، ج 2 ، صص 112 - 114 ؛ فهرست ميكروفيلمهاى دانشگاه تهران ، صص 288 و 205 ؛ فهرست مرعشى ، ج 7 ، ص 254 ؛ كشف الظّنون ، ج 2 ، صص 1732 و 1904 ؛ لغتنامهء دهخدا ، ذيل « اسماعيل » ، ص 2529 ؛ مجمل فصيحى ، ج 2 ، ص 232 ؛ مرآة الجنان ، ج 3 ، ص 263 .