ذهل بن شيبان شيبانى ، محدّث و فقيه ظاهرى مذهب اصفهان در قرن سوم هجرى است . وى از جدّ مادرى خود ابو سلمه موسى بن اسماعيل تبوذكى و ابو الوليد طيالسى ، عمرو بن مرزون ، حوضى و محمّد بن كثير روايت مىكند . احمد بن جعفر بن معبد ، محمّد بن اسحاق بن يعقوب ، قاضى ابو احمد محمّد بن احمد بن ابراهيم ، عبد الرّحمن بن محمّد بن سياه ، عقبة بن مكرم ، نصر بن على ، ابو الجهم ارزق بن على ، زكريّا بن يحيى و هدبه از او نقل حديث كردهاند . وى در 206 ق در بصره متولّد شده ، و در سالهاى 269 تا 282 ق در اصفهان قضاوت مىكرده ، و سرانجام در سال 287 ق وفات يافته ، و در مقبرهء روشاباد اصفهان مدفون شده است . وى حدود 300 تصنيف داشته كه در فتنهء صاحب الزّنج كه در بصره رخ داد به يغما رفته ، و نابود شده است . اين كتابها از او است : 1 . الآحاد المثانى ، شامل بيست هزار حديث 2 . الدّيان ، در فقه ظاهريّه كه در قاهره به طبع رسيده است 3 .
المسند الكبير ، شامل حدود 50 هزار حديث « 1 » .
احمد
ابو طاهر احمد بن عيسى بن زيد بن علىّ بن حسين عليه السّلام از سادات عالىقدر و امامزادگان جليل است . در زمان هارون الرّشيد به اصفهان آمد ، و در اين شهر وفات يافت ، و در محلّهء « واذار » اصفهان مدفون شد . وى از علىّ بن عبيد اللّه بن محمّد بن عمر بن على روايت نموده ، جعفر بن مروان از او نقل حديث نموده است . « 2 » [ برخى احتمال دادهاند امامزاده احمد مدفون در محلّهء باغات اصفهان ، كه اكنون در بازارچه حسنآباد اصفهان واقع شده است ، همين احمد بن عيسى باشد ] .
هامش
( 1 ) . ذكر اخبار اصفهان ، ج 1 ، صص 100 - 101 ؛ ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 7 ؛ لغتنامهء دهخدا ، ذيل « احمد » ، ص 1249 ؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 2 ، ص 736 ؛ مزارات اصفهان ، ص 349 ؛ الاعلام ، ج 1 ، ص 181 ؛ فرهنگ بزرگان اسلام و ايران ، صص 54 - 55 .
( 2 ) . ذكر اخبار اصفهان ، ج 1 ، صص 80 - 81 ؛ مزارات اصفهان ، ص 94 .