نصير الدّولهء شيرازى بقعهاى بر مزار او بنا كردند . « 1 » ميرزا ابو القاسم در مادّه تاريخ او گويد :
طرب از حزن پى سال وفاتش بنوشت : * « بوالحسن جلوهكنان شد سوى فردوس برين » « 2 »
كتابخانهاى مفصّل داشته كه پس از فوت ، به خواهرزادهاش حاج ميرزا محمّد بن حاج ميرزا تقى رسيده ، و او ، آنها را به كتابخانهء مجلس فروخته است . « 3 » وى را تأليفاتى است از آن جمله : 1 . اثبات حركت جوهريّه ، مطبوع 2 . رسالهاى در تركيب و احكام آن 3 . تصحيح مثنوى مولوى ، مطبوع 4 . حاشيه بر اسفار 5 . حواشى بر فصوص الحكم 6 . حواشى بر مبدأ و معاد ملّا صدرا ، مطبوع 7 . ربط الحادث بالقديم ، مطبوع ، در حاشيهء شرح هداية الأثيريّة ملّا صدرا 8 . رساله در وجود و اقسام آن 9 . ديوان اشعار ، مطبوع 10 . شرح حال مجمر ، مطبوع در ديوان خودش 11 . شرح حال خودش ، مطبوع در نامهء دانشوران . « 4 »
اين شعر از او است :
چون شد كه در اين غمكده يك همنفسى نيست * از همنفسان بگذر و از اصل كسى نيست
بازار جهان جمله جزا بين و مكافات * عاقل به چهسان گفت كه آنجا عسسى نيست
جز رفتن از اين مرحله با مژدهء رحمت * داناست خدا ، در دل « جلوه » هوسى نيست « 5 »
هامش
( 1 ) . طرائق الحقائق ، ج 3 ، صص 507 - 508 .
( 2 ) . ادبيّات معاصر ، ص 39 .
( 3 ) . آتشكدهء اردستان ، ج 2 ، ص 334 .
( 4 ) . دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 1 ، ص 160 ؛ نقباء البشر ، ج 1 ، ص 42 ؛ الذّريعة ، ج 25 ، ص 39 .
( 5 ) . ريحانة الادب ، ج 1 ، ص 419 - 420 و بنگريد به : جغرافياى اصفهان ، ص 69 ؛ شمس التّواريخ ، ص 33 ؛ فرهنگ معين ، ج 5 ، ص 431 ؛ الكنى و الالقاب ، ج 1 ، ص 47 ؛ تاريخ نايين ، ج 1 ، ص 167 - 172 ؛ تحرير ثانى تاريخ حكماء و عرفا ، صص 467 - 491 .