نعالى :
منسوب است به نعال جمع نعل به معنى كفش و آن لقب كسى است كه كفش بدوزد و يا بفروشد و نعالى لقب ابو الحسن محمّد بن طلحة بن محمّد بن عثمان است در شمار محدّثان و معاصر خطيب بغدادى و در يك سلسله مشايخ حديث با او شريك بود و خطيب گفت : « نعالى ، رافضى است » . و در سال 413 درگذشت .
نعامه :
بر وزن عمامه به معنى شترمرغ و ابو نعامه كنيت قطرى بن فجائهء « 1 » مازنى تابعى است كه در زمان مصعب بن زبير كه والى عراق بود خروج كرد و مدت بيست سال فرمانروايى نمود و چندين بار لشكريان حجّاج بن يوسف ثقفى را شكست داد تا آنگاه كه سفيان بن ابرد كلبى با او محاربه كرد و در سال 78 او را كشت . ابو نعامه مردى دلير و مبارز و جنگ ديده بود و از مرگ بيم نداشت و در خطاب به خويشتن گفت :
اقول لها و قد طارت شعاعا * من الأبطال ويحك لا تراعى
فانّك لو سالت بقاء يوم * على الاجل الذى لك لم تطاعى
فصبرا فى مجال الموت صبرا * فما نيل الخلود بمستطاع
و لا ثوب الحياة بثوب عز * فيطوى عن اخى الخنع اليراع
سبيل الموت غاية كلّ حىّ * و داعية لاهل الأرض داعى
و من لا يغتبط يسأم و يهرم * و تسلمه المنون إلى انقطاع
و ما للمرء خير فى حياة * إذا ما عد من سقط المتاع
ابو نعامه را برادرى بود كه حجّاج بن يوسف او را به قتل تهديد كرد و به او گفت : « بىشك تو را خواهم كشت . پرسيد : چرا مرا مىكشى ؟ گفت :
براى اينكه برادرت خروج كرد . گفت : با من امان نامهاى است از امير المؤمنين كه مرا به جرم برادرم به قتل نرسانى . گفت : اماننامه را بيرون آر . گفت :
امان نامهاى كه با من است از امان نامهء امير المؤمنين ضمانتش بيشتر است . پرسيد : آن چيست ؟ گفت :
قرآن كتاب خدا كه در آن فرمود :
. . . وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى . . .
؛ « 2 » يعنى : هيچكس را به گناه ديگرى مؤاخذه نكنند . حجّاج از آن طرز بيان در شگفت شد و او را آزاد كرد » .
نعمان :
بر وزن عثمان از اعلام است و نام ابو خليفه نعمان بن ثابت و در حنفى گذشت . « 3 »
هامش
( 1 ) - قطرى ، بر وزن خبرى و فجاوه بر وزن گشاده ( مؤلّف ) .
( 2 ) - انعام : 164 .
( 3 ) - و نيز نعمان بن عامر بن هانى بن مسعود ابن ارسلان تنوخى لخمى مكنّى به ابو الحسام در شمار اميران و فقيهان مالكى مذهب و هم از شعراى قرن سوّم و چهارم لبنان است .
در بغداد به خدمت جاحظ رسيد و از مبرّد علم آموخت به لبنان بازگشت و به امارت رسيد . با متمرّدان جبل لبنان و روميان جنگ كرد ، سركشان را مغلوب ساخت متولّد 227 و متوفّى 325 و از اوست : تيسير المسالك إلى مذهب المالك و ديوان شعر ( الأعلام / زركلى : 8 / 37 ) .
و نيز نعمان بن عبد السّلام بن حبيب بن حطيط تيمى اصفهانى مكنّى به ابو المنذر در شمار ثقات محدّثان و زاهدان قرن دوّم است . اصل او از نيشابور و در بصره فقه آموخت متوفّى 183 ( تهذيب التهذيب : 10 / 454 ) .
و نيز نعمان بن عجلان بن نعمان انصارى زرقى در شمار صحابهء پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سخنگو و شاعر انصار بود -