مرآت الاحوال جهاننما . احمد بهبهانى . صص 130 ، 132 - 133 ، 260 ، 268 ، 271 ؛ منتخب الاشعار . مردان عليخان مبتلا . ص 36 ؛ منتخب اللّطايف . رحيم عليخان ايمان . ص 70 ؛ نامه آستان قدس . ش 19 صص 60 - 68 ؛ نتايج الافكار . محمّد قدرت اللّه گوپاموى . صص 54 - 58 ؛ نجوم السّماء . محمّد على كشميرى . ص 185 ؛ نصرآبادى . محمّد طاهر نصرآبادى .
صص 181 - 182 ؛ هفت آسمان . مولوى آغا احمد على احمد . صص 158 - 159 .
( 33 )
* ص 169 ميرزا محسن تأثير تبريزى ( تولد : 1060 ه . ق ؛ مرگ : 1129 ه . ق ) « 1 »
ميرزا محسن تأثير « 2 » يكى از رجال زمان شاه سليمان و شاه سلطان حسين صفوى است .
مادر وى نوادهء ابو الخان زرگر تبريزى بود و سلسلهء نسب ايشان به محمّد حسين چلبى تبريزى مىرسيد .
اجداد ايشان را شاه عباس صفوى ( 1052 - 1077 ه . ق ) از تبريز كوچاند و در اصفهان محلهء عباسآباد كه خود بنا نهاده بود سكنى داد .
در انشاء سياق كمال مهارت را داشت و به اين خاطر از مستوفيان لايق دربار صفويه بود در اواخر مثنوى جهاننما و حسن اتفاق به اين نكته اشاره مىكند :
خدمت پنجاه و دو سه سالهام * ساخته سرگشته چو جوّالهام
مرحمت خسرو عرش آشيان * داد به سر كار عراقم مكان
گرچه ز من راست قلمتر نبود * همچو منى در همه دفتر نبود
با حسبم بود مقارن نسب * عزل شدم بىگنه و بىسبب
مدّتى هم وزارت دار العباد يزد به وى واگذار شد :
در يزد شها ز عين رأفت * كردى چو وزارتم عنايت
چون گشت ز حسن اتفاقم * تفت آينهدار ؟ ؟ ؟
زانروست كه با كمال نسبت * از حسن بيان كلك ؟ ؟ ؟
هامش
( 1 ) . فهرست كتابخانهء سپهسالار ، ابن يوسف شيرازى ، ص 573 .
( 2 ) . در تاريخ يزد نوشتهء عبد الحسين آيتى ، نام وى محمّد حسن ثبت شده است .