معناى آن كلمه را بيان داشت ، و به عنوان استشهاد 120 نمونه از اشعار شعراى دوران
جاهلى را نيز قرائت كرد كه در آنها كلمه به كار گرفته شده بود . خليفه دستور داد در
مقابل اين شاهكار ادبى ( كه كوچكترين دردى را دوا نمى كرد ) صد هزار دينار سرخ به او
جائزه دهند .
بيت المال ، وقف چاپلوسان
ابو الفرج اصفهانى در جلد ششم " الأغانى " ذيل بيوگرافى حسين فرزند ضحاك از شعراى
معاصر واثق مىنويسد : " چون واثق بر مسند خلافت تكيه زد ، حسين بن ضحاك باهلى
شاعر و اديب معروف قصيدهاى را إنشاء كرد كه قسمتى از مضمون آن اينست : " اسلام
هرگز ياور و خدمتگزارى مانند شما را نديده است . شما عقبماندگى هاى حكومت هاى
گذشته را ترميم خواهيد نمود ، و در بذل مال و بخشش ، يد طولائى داريد ، همانند آنكه
اين اين مال از راه غارت به دست آمده باشد ! مصلحت الهى ايجاب كرده است شخصى را
جلو بيندازد ، كه از هر نظر پسنديده و شايسته است ! " ( 1 )
واثق چون اين اشعار را شنيد گفت : شاعر از روى حسن نيت و خلوص ، زبان به سخن
گشوده است ، دستور داد در برابر هر شعر اين قصيده ، مفصل ، هزار درهم به سراينده آن
بدهند ، و اين اشعار آنقدر براى واثق مطبوع و خوش آيند بود كه دستور داد خوانندگان و
نوازندگان با ألحان گوناگون اين اشعار را در حضور او ، إجرا نمايند تا بيشتر كامروا گردد .
سپس واثق از شنيدن ابيات به طرب افتاد و با چوگانى كه در دست داشت به زمين مىزد
و به شاعر خطاب مىكرد ، چون دلت با زبانت هماهنگ است ؟ شاعر در پاسخ گفت :
بخشش و كرم تو ، زبان گنگ را به سخن وامى دارد " . ( 2 )
فلسفه بافى در برابر نيازهاى واقعى
در برابر اين همه حاتم بخشىها و ولخرجىها ، كه اغلب خلفاى عباسى در مورد شعراء و
هامش
1 . يصيب ببذل المال حتى كأنما * يرى بذله للمال ، نهبا يبادره
و ما قدم الرحمن الا مقدما * موارده محمودة ، ومصادره
2 . ناسخ التواريخ ج 2 ، از زندگانى امام على النقى ( ع ) ، ص 255 .