بخش سوم / ياران و روايتگران از امام جواد ( ع ) . . .
امامان پاك ما ، همچون پيامبر گرامى ( صلى الله عليه وآله ) پيوسته در تعليم و تربيت مردم ، ساعى و
كوشا بودند ، آنان در تمام اوقات روز و شب ، ملتزم به راهنمايى و تربيت مردم بودند ، رفتار
و گفتار و معاشرت و حتى هر گوشهء از زندگى روزمرهء آنان ، آموزشگر كسانى بود كه با
آنان تماس داشتند ، هر كس هر وقت با آنان مى نشست غير ممكن بود كه از اخلاق و
دانش آنان بهرهمند نشود ، اگر سؤالى داشت مى توانست مطرح كند و پاسخ آن را بشنود ، و
پرسشها هم محدود نبود ، آنان هر مشكلى داشتند مى پرسيدند و پاسخ مى گرفتند .
بديهى است چنين مدرسه يى هرگز و در هيچ جا جز در مكتب پيامبران و امامان ، نظير
نداشته و ندارد ، و طبيعى است كه ويژگى و ثمربخشى چنين مكتبى تا چه حد جالب و
جاذب بوده است ، به همين جهت ، خلفاى اموى و عباسى كه مى دانستند اگر مردم
متوجه اين ويژگيها شوند به سوى پيشوايان الهى و امامان بر حق ، جذب خواهند شد و در
چنين صورتى حكومت اين غاصبان ، در خطر قرار خواهد گرفت ، از اينرو تا آنجا كه
برايشان ممكن بود مى كوشيدند تا مردم با پيشوايان واقعى اسلام به صورت آزاد تماس
نداشته باشند ، و فقط چند سالى در زمان امام باقر ( عليه السلام ) بود كه به جهت حكومت " عمر بن
عبد العزيز " كه تا حدودى رفتارى ملايم و انسانى داشت ، و در عهد امام صادق ( عليه السلام ) به
جهت آن كه حكومت اموى رو به زوال ، و حكومت عباسى ، در اوائل كار بود ، مردم
توانستند از آن دو امام بزرگوار ، به طور نسبى بهرهمند گردند ، و مى بينيم كه شماره ى
شاگردان و راويان از صادقين ( صلى الله عليه وآله و سلم ) به حدود چهار هزار نفر رسيد ( 1 ) ولى در دورههاى ديگر
اصحاب و شاگردان و راويان برخى از ائمه ( عليه السلام ) بسيار تقليل يافته است ، به عنوان مثال ،
اصحاب و شاگردان و راويان امام جواد ( عليه السلام ) قريب صد و سيزده نفر بودهاند ( 2 ) و اين
هامش
1 . رجال شيخ طوسى ص 142 - 342 .
2 . رجال شيخ طوسى ص 397 - 409 .