مبارزه ومقاومت به محروميت از حقوق طبيعى و مشروع او انجاميده است ، وبسيارى از
آنان را پشت ميله هاى زندان وسلول هاى انفرادى توأم با شكنجه وعذاب كشانده است و
در اين راه تنها دلخوشى وسرفرازى آنان در تمامى پهنهء تاريخ سرشار از رنج وتحمل شان
اين بوده است كه هرگز تن به ننگ وعار نداده اند و به صورت جوانمردانه در نگه دارى از
احكام واقعى اسلام ودفاع از رهبران راستين امت در برابر ظلم وخفقان حكام عصر
ايستادگى مى كنند ولى گاهى به دستور پيشوايان خود و براى پيشبرد هدف هاى والاتر
مأمور به كتمان عقيده وآرمان خويش مى شدند و از تظاهر به آن امتناع مى ورزيدند و اين
موضوع در مورد اغلب شيعيان عصر هارون صورت پذيرفته است : تقيهء على بن يقطين ،
كميت بن زياد ، معمر بن خلاد ، وپيروان اهل بيت ( عليه السلام ) از اين باب بوده است وتقيه امرى
است كه قرآن وحديث ومنطق عقل به صحت ودرستى آن حكم مىكند وسپرى است
كه از كيد دشمن ، محفوظ مى دارد .
استبداد وخودكامگى
خصوصيت ديگرى كه در دوران حكومت خلفاى عباسى حاكم بر سرنوشت مردم بود ،
ديكتاتورى فردى و استبداد رأى در تصميمات سياسى ، ادارى واجتماعى بود شخص
خليفه با آن فكر تخديرى وآلوده ى خود ، تعيين كننده ى مسير حركت اجتماعى و
سياسى مردم بود مجلس شورا يا هيئت تصميم گيرنده اى در كار نبود اگر كسانى طرف
شور انتخاب مى شدند از همان ياران غار وهم پالگان بزم شراب ، ومغزهاى آلوده به
فسادى بودند كه الگوها ووجهه نظرهاى خليفه را درست ياد گرفته بودند وهرگز بر خلاف
نقشه ها وتصميمات خليفه ، رأى ونظرى از خود نداشتند . خليفهء سايهء خدا وپرتو عنايات
الهى بود و در مسير گسترش اين سايه ! ! آنچه ظلم وبيداد وغارت اموال ديگران و
محدود سازى آزادى افراد ، وخفقان و استبداد بود مرتكب مى گشتند ، مسئوليت آن را به
گردن " ظل الله " مى نهادند و جاى شگفت نيست كه اين سايه ى گسترده نيز همچون ديگر
غاصبان تاريخ ، تاب تحمل وتوان كشش تمامى اين مظالم وتعديات واينهمه فساد و
چهارده نور پاك ( فارسي ) — صفحة 1142
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص١١٤٢