با توجه به اين گونه نقل و انتقالها و گشت و گذارهاست كه در " رجال " عده اى با وصف
" رحال " ، " جوال " ( سياح ) ، سافر الى الآفاق ( جهانگرد ) ، طواف الأقاليم ( سياح مناطق )
شهرت يافته اند كه همگى مشعر بر كثرت سفر و كوچ نمودن براى دريافت
حديث مى باشد .
پس با وجود اين همه تشويقها و ترغيبها بود كه جوامع حديثى به وجود آمدند ، و با
گسترش نيازهاى فكرى و معنوى جامعهء اسلامى ، كتابهاى متنوع و جالب حديثى پا به
عرصهء حيات گذارد ، و براى سهولت استفاده ، كتابهاى حديث به صورت موضوعى و متنوع
عرضه گرديد ، كه از ميان آنها چند كتاب حديثى زير از اشتهار و اعتبار خاصى برخوردارند :
1 . اصول كافى و فروع و روضهء آن از ثقة الإسلام مرحوم كلينى ( م 329 ه . ق ) با
16099 حديث .
2 . من لا يحضره الفقيه تأليف محمد بن على بن بابويه ( شيخ صدوق ) ( م 381 ه . ق ) با
9044 حديث .
3 . تهذيب الأحكام در ده جلد ، تأليف ابوجعفر محمد بن حسن معروف به شيخ
طوسى ( م 460 ) با 13590 حديث .
4 . الاستبصار با 6531 حديث .
5 . وسائل الشيعة تأليف شيخ حر عاملى ( م 1104 ) با تقطيع احاديث و جا دادن هر
حكم در باب خويش ، با 35850 حديث .
6 . الوافى تأليف محمد بن مرتضى ، معروف به ملا محسن فيض كاشانى ( م 1091 ) .
7 . بحار الأنوار تأليف مولى محمد باقر مجلسى ( م 1110 ) در يكصد و ده جلد ، در
حدود 459500 حديث .
8 . مستدرك الوسائل تأليف حاج ميرزا حسين نورى ( م 1320 ) كه هم اكنون بخش
اول آن در هجده جلد انتشار يافته است .
9 . جامع احاديث الشيعة با اشراف و نظارت آية الله العظمى بروجردى ، كه تاكنون 23
جلد از آن انتشار يافته است .
چهارده نور پاك ( فارسي ) — صفحة 922
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص٩٢٢