فضل او ، بپذيرى . و اگر نداد عذر او را بپذيرى .
48 . حق شاد كننده تو :
و حق كسى كه تو را به خاطر خدا شاد كند ، اينست كه نخست خداى - عزوجل - را
سپاسگوئى سپس او را شكرگزار باشى .
49 . حق بدى كننده :
و حق كسى كه به تو بدى كند اين است كه بر او ببخشى . و اگر دانستى كه بخشيدن او
بد است ، داد خود را از او بگيرى . خداى - تبارك و تعالى - گويد بر كسى كه به او ستم رسيده
باشد و دادخواهى كند ، گناهى نيست . ( 1 )
50 . حق هم كيشان :
و اما حق هم كيشان تو اين است كه در ضمير خود سلامت آنان را خواهى . و بر ايشان
رحمت آورى . و با گناهكار آنان مدارا كنى . و با آنان الفت گيرى . و در اصلاح كار ايشان
بكوشى . و نيكوكاران آنان را سپاس گويى و آزار خود را از ايشان بازدارى . و آنچه براى خود
دوست دارى براى آنان نيز دوست داشته باشى . و آنچه براى خود ناخوش مىدارى براى
آنان نيز ناخوش داشته باشى . پيران آنان را همچون خود دانى . و جوانانشان را برادر خود
انگارى و پير زنان ايشان را مادر خود شمارى و كودكان ايشان را فرزند خود به
حساب آرى .
51 . حق اهل ذمه :
حق كسانى كه در پناه مسلمانان اند اين است كه آنچه خداى - عزوجل - از آنان
مى پذيرد بپذيرى . و مادام كه به عهد خداى - عزوجل - وفادار هستند بر ايشان
ستم نكنى . ( 2 )
هامش
1 . سوره شورى ، آيهء 41 .
2 . قابل ذكر است ترجمهء فوق با اندك تصرفاتى از ترجمهء استاد سيد جعفر شهيدى اقتباس
گرديده است علاوه بر ايشان تعداد ديگرى نيز اين رساله را شرح و ترجمه نموده اند كه محض
اداى حقوق آنان اسامى چند شرح و ترجمه يادآورى مى گردد :
1 . رسالهء حقوق گردآورى مرحوم سيد سبط الحسن لكنهويى همراه با تعليقات واضافات .
2 . رسالهء حقوق تأليف عبد الهادى مختار همراه مقدمه جزء سلسله منشورات " كتاب الشهر " .
3 . رساله حقوق تأليف دانشمند نامى استاد توفيق الفكيكى مقيم نجف مؤلف الراعى والرعيه .
4 . فقراتى از اين رساله توسط نويسنده مشهور دكتر صاحب الزمانى به نام " سخنان سجاد ( ع ) " .
5 . ترجمهء كامل توسط آية الله حاج شيخ محمد باقر كمره اى از روى متن خصال صدوق .
6 . ترجمهء رساله حقوق از جناب آقاى ناصرى يكى از فضلاى تهران .
7 . رساله حقوق ترجمهء دانشمند محترم آقاى دكتر على گل زاده غفورى تهران .
8 . ترجمهء رسالهء الحقوق از آية الله شيخ احمد جنتى عضو شوراى نگهبان .
9 . ترجمهء رساله حقوق از آية الله سيد احمد فهرى امام جمعه وخطيب زينبيه دمشق .
10 . ترجمهء رساله الحقوق با مقدمه كوتاه از انتشارات دار التوحيد تهران 1402 ه . ق .
11 . ترجمهء فوق از اين بندهء ناچيز عبد الرحيم عقيقى بخشايشى ، در سال 1422 ه . ق .