اطهار او باد ! والسلام " . ( 1 )
اين فرمان كه هنوز پس از گذشت چهارده قرن ، جامع ترين و كاملترين ، انسانى ترين
و دقيق ترين اصول و اساسى كشوردارى وآئين ادارهء مملكت را در بردارد ، و هنوز
مىتواند عالى ترين سرمشق سياستمداران و اولياء امور كشور باشد ، دستوراتى چنان
روشنگر و عميق و پرمعنا و در عين حال ساده و قابل اجراء دارد ، كه انديشمندان تاريخ ،
فلاسفه بزرگ ، عالمان علم اجتماع ، همه بر آنند كه در طول تاريخ ، مانندى براى آن
نمى توان يافت . اغراق نيست كه دكتر " طه حسين " ، انديشمند و عالم مصرى گفته است :
فرمان على به مالك اشتر ، حاوى دستوراتى است كه اجراى آنها سعادت دنيوى
و رستگارى اخروى تمامى كشور داران و اهالى كشورى را كه اين آئين در آن اجرا شود ، در
بردارد و هنوز دستوراتى جامع تر وكامل تر از آن در زمينهء كشوردارى و ادارهء مملكت ،
تدوين نشده است . جاى آن دارد كه هر رهبرى مملكتى كه بخواهد ملت و كشور خود را
به رفاه و سعادت برساند و خود نيز آسوده و فارغ البال و نيكبخت زندگى كند ، فرمان
على ( عليه السلام ) را نصب العين خود قرار دهد و آن را مو به مو به مرحلهء اجرا در آورد .
هامش
1 . تذكر اين نكته ضرورى است كه در ترجمهء اين عهدنامه معروف و تاريخى ، متن نهج البلاغه
مورد توجه واستفاده نگارنده بوده است ، ولى در كنار آن از ترجمهء دانشمند محترم آقاى على اصغر
فقيهى ، و شادروان جواد فاضل نيز استفاده شده است .