4 - رسالهء نماز جمعه تجلى در اثبات وجوب تخييرى و نقد فاضل سراب بر آن
[ مقدمه ]
ميرزا على رضا تجلَّى شيرازى ملا محمد تنكابنى مشهور به فاضل سراب
ميرزا عليرضا تجلى
ميرزا على رضا تجلى فرزند كمال الدين حسين اردكانى شيرازى « 1 » از عالمان و شاعران به نام قرن يازدهم هجرى است كه در اصفهان مىزيسته است . وى همزمان ، هم در سلك عالمان و فقيهان و هم شاعران و اديبان بود ، و به رغم آن كه در فقه و منطق يد طولايى داشت ، اما ورود او در شعر ، بعد فقهيش را تحت الشعاع قرار داده است ، شهرت وى در چهل سالگيش در اصفهان پر عالم اين زمان ، چندان بوده است كه چندين نفر از معاصرانش شرح حال وى را نوشتهاند .
ولى قلى شاملو در دههء هفتاد قرن يازدهم دربارهء او نوشته است : چراغ خانوادهء روشندلى مولانا عليرضا تجلَّى ، در سلك اكابر فضلا و اجلَّهء شعرا هذا اليوم انتظام دارد . مشار اليه شيرازى الاصل است . مثنوى مشهور موسوم به معراج الخيال از نتاج افكار اوست . ابيات مدوّن او از ده هزار بيت متجاوز است . « 2 » وى سپس ابياتى از اشعار لطيف او را آورده است :
هر كه از شوقش دل شوريده حمد آغاز كرد
مدّ بسم اللَّه همچون رگ طپيدن ساز كرد
در حريم آرزو لب تر نكردم از حجاب
باده همچون رنگ از پيمانهام پرواز كرد
هامش
« 1 » افندى با ترديد مىنويسد : كمال الدين حسين اردكانى هم گويا در سلك علما بوده است ( المظنون أن والد التجلى من علماء الاصحاب ) . آقا بزرگ از اين ترديد بر آشفته از اين كه افندى اينچنين در حق وى و برخى موارد ديگر ستم كرده ، بر مىآشوبد . ( طبقات اعلام الشيعة ، قرن 11 ، ص 158 ) اگر اينچنين باشد ، اين سخن نصر آبادى - بنگريد به ادامه بحث - كه تجلى را از كدخدا زادگان اردكان فارس دانسته ، بايد مربوط به اجداد او باشد نه پدرش .
« 2 » قصص الخاقانى ، ( ولى قلى شاملو ، تصحيح حسن سادات ناصرى ، تهران ، 1374 ) ج 2 ، ص 95