عملته ) با هاء خوانده است . « 1 » بنابراين عاصم از طريق ابوبكر با مصحف شهر خود موافق و از طريق حفص غير موافق است .
و نيز در مصحف كوفه در سوره مؤمن ( 40 / 26 )
أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسادَ
با الفى قبل از واو آمده ولى در ساير مصاحف ( و ان يظهر ) بدون الف آمده است « 2 » و اين در حالى است كه كوفىها و يعقوب بصرى ( أو أن ) « 3 » خواندهاند . بنابراين يعقوب با مصحف بصره موافق نبوده است .
و نيز در سوره زخرف ( 43 / 71 ) در مصاحف عراق و مكه « و فيها ما تشتهى الانفس » بدون هاء آمده ولى در مصاحف مدينه و شام ( تشتهيه ) با اثبات هاء آمده است « 4 » و اين در حالى است كه دو قارى مدينه و ابن عامر و حفص از عاصم ( تشتهيه ) با هاء بعد از ياء خواندهاند « 5 » و بدينگونه عاصم از طريق حفص با مصحف كوفه مخالف است .
به نظر مىرسد مواردى كه هجاى آنها در مصاحف شهرها مختلف است در دورههاى بعدى مطابق با قرائت آن قارى كه مصحف با قرائت او ضبط مىشد نوشته شده است و اين موضوع را در مصحفى كه در سال 1923 ميلادى مطابق با 1342 هجرى در مصر تحت نظارت گروهى از علما چاپ شده و پيش از اين آن را معرفى كرديم ، مىيابيم ، زيرا در شناسنامه مصحف چنين آمده : « اما حروف اندكى كه هجاى مصاحف در آنها مختلف است ، از هجاى غالب پيروى شد . با رعايت قرائت آن قارى كه مصحف براى بيان قرائت او نوشته مىشود . » « 6 » و براى همين است كه در اين مصحف
وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ
( يس 36 / 35 ) با هاء نوشته شده در حالى كه در مصاحف كوفه بدون هاء است ، و نيز
فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ
( زخرف 43 / 71 ) با هاء نوشته شده كه با مصاحف كوفه مخالف است . اين
پاورقی
( 1 ) ابن مجاهد : ص 540 و دانى : التيسير ، ص 184 و ابن الجزرى : النشر ، ج 2 ، ص 353 .
( 2 ) دانى : المقنع ، ص 106 .
( 3 ) ابن الجزرى : النشر ، ج 2 ، ص 365
( 4 ) بنگريد به : ابو عبيد : فضائل القرآن ، لوح 45 و ابن ابى داود : ص 47 و مهدوى : ص 120 و دانى : المقنع ، ص 107 و ابن الجزرى : النشر ، ج 2 ، ص 370 .
( 5 ) ابن مجاهد : ص 588 و دانى : التيسير ، ص 197 و ابن الجزرى : النشر ، ج 2 ، ص 370 .
( 6 ) بنگريد به : ص ( ج - د ) از شناسنامه مصحف در پايان آن .