خواهى يافت .
اين جدّ او ابو الفضل العباس ثانى است كه خطيب دربارهء او چنين گويد « 1 » :
دانشمندى شاعر و فصيح از شخصيتهاى بنى هاشم است كه زبان و بيانش معروف مىباشد تا جايى كه غالب علويان ذوق شعر او را برتر از همهء فرزندان ابو طالب مىشناسند . وى از حاشيهنشينان مجلس هارون بود و در يكى از اشعارش برادرى ابو طالب با عبد اللّه را كه دو برادر تنى بودند ، آورده گويد :
- ما و رسول خدا را يك پدر ، يك مادر و يك جدّ بىعيب متّحد مىسازد .
- كسى كه ما را به خاندان پيمبر وارد ساخت ، بانويى بود از نسل عمران بن مخزوم كه در ميان فاميلش مىدرخشيد .
روزى عباس به دربار مأمون آمد ، حاجب نگاهى به او كرد و سرش را به زير افكند ، آنگاه عباس گفت : اگر اجازه دهند وارد مىشويم ، اگر عذرمان را بخواهند مىپذيريم ، اگر بگويند بازگرد ، باز مىگرديم ، امّا يك نگاه ، پس آنگاه يك بىتوجهى ، چيزى است كه با آن آشنا نيستم « 2 » ؛ سپس اين شعر را خواند :
- من رضا نمىدادم درازگوش ، مركوب سوارىام باشد ، ولى پياده بالاخره به هرمركوبى رضايت مىدهد .
از كلمات حكمتآميز او است :
بدانكه چون انديشهات نمىتواند همهء كارها را زير نظر گيرد ، آن را به كارهاى مهمتر بگير .
و چون اموالت نمىتواند همهء مردم را رفع نياز كند ، آن را به حقداران اختصاص بده .
و از آنجا كه نمىتوانى با همهء مردم آميزش كنى ، اهل فضل و دانش را برگزين .
و چون شبانهروزت با تمام كوشش ، كفايت همهء كارهايت را نمىكند ، كارهايت را تقسيم كن .
هامش
( 1 ) . تاريخ بغداد : 12 / 136 .
( 2 ) . اين جمله در تذكرهء سبط ابن جوزى 32 - به نقل از تاريخ خطيب غير از اين صورت آمده است .