خواننده روشن است و حاجتى به بيان ندارد .
و از جمله اختلافات ايشان اختلاف نظرهايشان در وجه اتصال جمله * ( « لَه مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْه وَمِنْ خَلْفِه . . . » ) * ، به ما قبل است ، كه برخى « 1 » از ايشان گفتهاند : متصل است به جمله * ( « سارِبٌ بِالنَّهارِ » ) * . كه معنايش گذشت . و بعضى ديگر گفتهاند : متصل است به جمله * ( « اللَّه يَعْلَمُ ما تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثى » ) * و يا به جمله * ( « عالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ » ) * و معنايش اين است كه همانطور كه خداوند حمل هر حامله و يا غيب و شهادت را مىداند همچنين نگهبانان را بر ايشان گمارده تا حفظشان كنند . بعضى « 2 » ديگر گفتهاند : متصل است به جمله * ( « إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ » ) * ، و معنايش اين است كه رسول خدا ( ص ) بوسيله ملائكه محفوظ است . و ليكن حق اين است كه متصل است به جمله * ( « كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَه بِمِقْدارٍ » ) * ، كه بنوعى آن را بيان مىكند ، و در سابق گذشت .
و نيز از جمله موارد اختلاف مفسرين اختلافى است كه در ربط و اتصال جمله * ( « إِنَّ اللَّه لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ . . . » ) * ، كردهاند ، يكى « 3 » گفته : متصل است به آيه « وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ . . . » ، و معناى مجموع آن دو اين است كه هر چند بر نزول عذاب عجله مىكنند و ليكن خداوند عذاب نمىفرستد مگر بر كسى كه بداند وضعش دگرگون شده است ، حتى اگر بداند كه در جمعيتى كسانى هستند كه بعدها ايمان مىآورند و يا از صلبشان كسانى متولد مىشوند كه ايمان خواهند آورد بر آن جمع عذاب نمىفرستد .
بعضى ديگر گفتهاند : آيه مذكور متصل است به جمله * ( « سارِبٌ بِالنَّهارِ » ) * و معناى مجموع آن دو اين است كه وقتى ملوك و امراء مرتكب گناه شدند در حقيقت از رسم عبوديت بيرون گشته ، و استحقاق حفاظت خود را باطل ساخته و مستوجب عذاب مىشوند . و اين وجه با وجه قبلى از سياق كلام دورند ، و حق مطلب اين است كه آيه مذكور تعليل جمله * ( « يَحْفَظُونَه . . . » ) * ، و بيان علت اين است كه چرا خداوند او را حفظ مىكند ، و توضيحش در سابق گذشت .
* ( « هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَطَمَعاً وَيُنْشِئُ السَّحابَ الثِّقالَ » ) * .
كلمه « سحاب » - به فتحه سين - چون جمع بود صفت آن را نيز جمع آورده ، فرمود : « ثقال » .
و « يريكم » از ارائه است كه يا به معناى اظهار و نشان دادن چيزيست كه قابل رؤيت
هامش
( 1 ) تفسير الكبير ، ج 19 ، ص 19 .
( 2 ) تفسير التبيان ، ج 6 ، ص 228 ، ط نجف .
( 3 ) تفسير الكبير ، ج 19 ، ص 22 .