قسم ديگر متصل قار مربوط به سطح است كه عارض بر جسم تعليمى مىباشد .
سطح ، جانب بيرونى جسم است ، كه در جهت طول و عرض قابل تقسيم هست ، ولى چون عمق ندارد در اين جهت قابل انقسام نيست .
قسم ديگر متصل قار خط است كه عارض بر سطح مىگردد و فقط در جهت طول قابل انقسام هست ، عرض و عمق ندارد .
كمّ منفصل مانند اعداد بداهتاً در خارج وجود دارد . صدرالمتألهين در ج 2 ، ص 61 مىگويد : اينكه مىگوييم عدد موجود است به اين معناست كه در عالم وجود وحدات فراوانى وجود دارد و عدد چيزى جز وحدات نيست و مجموع ، جز آحاد نيست و وجود جداگانهاى ندارد . بنابراين عدد به وجود آحاد خود در خارج موجود است . مثلًا مىگوييم پنج كتاب روى ميز قرار دارد . عدد پنج به وجود آحاد كتاب در خارج موجود است ؛ لذا معدود يعنى كتاب به اين وصف متصف مىشود ولى عدد پنج وجودى جداى از وجود آحاد پنج گانه كتاب ندارد .
جسم تعليمى و خط در خارج موجودند
متن
وأمّا الكم المتّصل القارّ ، فالجسم التعليميّ . . . والمخروط والهِرَم ونحوها .
ترجمه
و اما متصل قار ، جسم تعليمى و سطح در خارج « 1 » موجود هستند ؛ چون در خارج اجسام طبيعى كه متعين و متناهى هستند ، برخى جداى از برخى ديگر يافت مىشوند ، ولازمهء تعيّن آنها جسم تعليمى است و لازمهء تناهى آنها سطح است .
هامش
( 1 ) . اين عقيدهء حكماست . ر . ك : فصل چهارم از مقالهء سوم از الهيات شفاء و تحصيل ، ص 375 . و اما متكلمان مقدارىكه عبارت است از جسم تعليمى و سطح آن را انكار كردهاند . ر . ك : شرح مقاصد ، ج 1 ، ص 185 - 186 ؛ شرح المواقف ، ص 209 - 210 . كشف المراد ، ص 207