هست
وَ كَتَبْنا لَهُ فِي الْأَلْواحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِيلًا . . . )
و گفته شده يعنى منزلت و مرتبه موسى را بالا و برتر نموده و محل و مقام او را عالى و بلند نموديم كه در نزد ما از نظر مقام و كرامت و عزت مانند كسى شد كه مولا و آقايش در مجلس پر ارزش و كرامت خود او را مقرب و نزديك خود قرار دهد . بنا بر اين نزديكى و تقرب در اينجا تقرب و عنايت انتخاب و برگزيدن براى رسالت و مقام است نه اينكه منظور نزديكى مكانى و قرب جسمانى باشد زيرا خداوند سبحان مكان و جايى ندارد تا در نتيجه نزديك شود پس از دورى و يا دور شود پس از نزديكى و يا كسى به خدا نزديكتر از ديگرى باشد .
حُنَفاءَ لِلَّهِ
يعنى در آن راهى كه خداوند امر فرموده مستقيم و استوار هستند و از تمام آئينهاى باطل روى گردانند .
غير مشركين به يعنى حج خود را با كمال اخلاص بجا مىآورند و مسلمان و موحد و يكتاپرستند ( البته آيه در سوره حج آيه 31 است ) كه در مجمع چنين گفته و در تفسير از حضرت صادق نقل شده كه غير مشركين بد يعنى در توحيد خدا مؤمن هستند و شريك براى او نگرفتهاند و از حضرت باقر عليه السلام سؤال شد از معناى اين آيه و از معناى حنيفيه فرمود همان دين فطرى و آفرينشى است كه خلقت و آفرينش مردم روى اين پايه است
لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ
فرمود آفريده است مردم را بر پايه معرفت و شناخت خدا
لِلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ
يعنى كسانى كه نيت و قصدشان در احسان و نيكى فقط خدا است و از رياء و خود نمائى خالص و پاك است
وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
رستگار و كامياب به ثواب و نعمتهاى الهى هستند .
وَ مَنْ يُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّهِ
در مجمع گويد يعنى كسى كه دين خود را فقط براى خدا نموده و خالص و پاك گرداند و افعال و اعمالش را به منظور تقرب و نزديكى به خدا انجام دهد
وَ هُوَ مُحْسِنٌ
- و آنها را نيكو بجا آورد يعنى با تشخيص كامل با مقررات شرعى تطبيق دهد و گفته شده تسليم وجه به خداوند متعال به اين معنا است كه در برابر اوامر و نواهى خدا كمال انقياد و نرمش را داشته باشد و البته لازمه اين حالت اين است كه در فهم و تشخيص وظيفه و انجام آن كوشا باشد
فَقَدِ اسْتَمْسَكَ
چنين شخصى قطعا آن ريسمان محكم و رشته ناگسستنى الهى را بدست آورده و به آن مستمسك گشته است .
وَ إِلَى اللَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ
يعنى پاداش عملكردش نزد خدا است و معنا اين است كه پايان تمام كارها بسوى خدا است و هيچ كس را تواناى داخل و تصرف و حق امر و نهى نيست .
إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ
بكسر لام يعنى آن بندگانى كه با انذار پيامبران و هشدار آنان بيدار و هشيار شده و در نتيجه دين خود را پاك و خالص نمودند براى خدا و بفتح لام يعنى آن بندگانى كه خدا آنها را پاك و خالص گردانيده و براى دين خود