علمى كه موجب آن باشد و از عزم بر طاعت كه تابع آن باشد ، پس از طرف ثمره - كه عزم بر طاعت است - و از طرف منشأ ثمره - كه « 1 » علم است - آراسته است .
و طريق تحصيل توبه متذكّر شدن اخبارى است كه در فضيلت آن وارد شده و علم داشتن به قُبح « 2 »
[ m . b 129 ]
گناهان و شدّت عقوبت و ضعف نفس از تحمّل عقوبت و شرف آخرت و خسّت دنيا و قرب موت « 3 » و لذّت معرفت و مناجاتى كه با اصرار به گناه ميسّر نمىشود و خوف داشتن از آنكه خداى « 4 » او را در دنيا مهلت داده و غريق احسان گردانيده باشد تا آنكه در آخرت از وى انتقام بكشد و قلع كردن اسباب اصرار كه غرور و محبّت دنيا و طول امل است .
خداى عزّ و جلّ فرموده :
« وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ »
« 5 » يعنى توبه كنيد و بازگشت به خدا نماييد - اى « 6 » جماعت مؤمنان - شايد رستگار شويد .
و فرموده :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ »
تا آخر آيه « 7 » ، يعنى اى « 8 » جماعت مؤمنان ! توبه و بازگشت كنيد به خدا توبهاى كه خالص باشد از براى خدا و خالى باشد از شوايب ريا « 9 » و طمع در دنيا ، شايد كه خداى عزّ و جلّ بپوشاند گناهان شما را .
و فرموده :
« إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ »
« 10 » يعنى به درستى كه خداى عزّ و جلّ دوست مىدارد توبهكنندگان و كسانى را كه پاك مىسازند خود را از آلودگىها .
و حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : توبهكننده محبوب خداست . و توبهكننده از گناه مانند كسى است كه گناه نداشته باشد « 11 » .
هامش
( 1 ) .s- كه .
( 2 ) . قُبح /a sقبيح .
( 3 ) . موت /mمودّت !
( 4 ) . خداى /aخدا .
( 5 ) . نور : 31 .
( 6 ) . اى /a sآن !
( 7 ) . تحريم : 8 .
( 8 ) . اى /a sآن !
( 9 ) . شوايب ريا /aشوايبها .
( 10 ) . بقره : 222 .
( 11 ) . الكافي 2 : 435 ضمن ح 10 . عيون أخبار الرضا عليه السلام 2 : 79 ح 347 .