و وقتى آن حضرت را حالتى در اثناى نماز رو داد « 1 » تا آنكه بر خاك افتادند و بىهوش شدند . و هنگامى كه به هوش آمدند و سؤال اين حالت از ايشان شد فرمودند :
مكرّر اين آيه را بر دل خود مىخواندم تا آنكه از قايلش - كه خداى عزّ و جلّ باشد - شنيدم و جسم من تاب مقاومت معاينهء قدرت الهى ننمود .
و گفتهاند كه : زبان مبارك حضرت امام در آن حالت مانند شجرهء طور بود كه گفت :
« إِنِّي أَنَا اللَّهُ »
يعنى به درستى كه منم خداى « 2 » سزاوار پرستش .
و نيز آن حضرت فرمودند : امّيد به خدا و ترس از آن در دلى جمع نمىشود مگر آنكه بهشت از براى وى « 3 » واجب مىشود . و هرگاه نمازگزارى روى دل را به خداى عزّ و جلّ كن چرا كه هيچ بندهء مؤمنى نيست كه در نماز و دعا روى دل را به خدا كند مگر آنكه خداى عزّ و جلّ روى دلهاى مؤمنان را به سوى او مىكند و با وجود محبّت ايشان با وى او را داخل بهشت مىسازد « 4 » .
و حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمودند : به درستى كه از نماز بنده بلند مىشود نصف و ثلث و ربع و خمس آن و هيچ از براى او بلند نمىشود مگر قدرى كه به دل اقبال به آن كرده باشد . و از براى اين مأمور به نوافل شدند كه جبر نقصان آنچه از نماز واجبى « 5 » بدون حضور قلب شده باشد به حضورى كه در نوافل متحقّق شده باشد بشود « 6 » .
فصل [ در خشوع در نماز ]
اگر كسى گويد كه « 7 » : آنچه از اين آيات و اخبار مستفاد
[ m . b 100 ]
مىشود آن است
هامش
( 1 ) . داد /aداده .
( 2 ) .a+ عزّ .
( 3 ) . وى /a sاو .
( 4 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه 1 : 209 ح 263 .
( 5 ) .s a+ كه .
( 6 ) . الكافي 3 : 363 ح 2 . علل الشرائع 2 : 328 ح 2 . تهذيب الأحكام 2 : 341 ح 1 .
( 7 ) .a s- كه .