بكشاند - همچنين جائز است رؤيت حقّ در دنيا به اين معنا كه گفته شد . و حجابى ميان خدا و خلق نيست مگر جهل و قلّت معرفت نه آنكه جسدى حاجب شود ؛ زيرا كه اولياى خدا مشاهدهء او را در دنيا در جميع احوال و اوضاع در شب و روز مىكنند ، چنانچه فرموده : « وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ » « 1 » يعنى آنهايى كه حاضرند هميشه در نزد خدا . و فرموده : « شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ » « 2 » يعنى گواهى مىدهد خداى عزّ و جلّ آنكه خدايى نيست مگر يكى و ملائكه و صاحبان علم نيز شهادت مىدهند . و نيز فرموده : « إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ » « 3 » يعنى مگر كسى كه شهادت به خدا مىدهد و ايشان دانايانند . و آن جماعت را شهدا ناميده از براى آنكه مشاهدهء خدا در جميع احوال مىكنند ، چنانچه در آيهء ديگر فرموده : « فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ » « 4 » يعنى به هر طرف كه رو كنيد خداى عزّ و جلّ در آنجاست و رو به او كرده خواهيد بود . و فرموه : « هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ » « 5 » يعنى خداى عزّ و جلّ اوّل و آخر و ظاهر و باطن است . پس موصوف به ظاهر شده . و نيز فرموده : « ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سادِسُهُمْ وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ » « 6 » يعنى هيچ سه كس نمىباشند كه با يكديگر راز گويند مگر آنكه خداى عزّ و جلّ چهارم ايشان است و « 7 » پنج « 8 » كس نمىباشد « 9 » مگر آنكه خدا ششم
الحقائق في محاسن الأخلاق ( فارسى ) — صفحه 361
پدیدآورندگان: الفيض الكاشاني
ص۳۶۱
پاورقی
( 1 ) . حديد : 19 .
( 2 ) . آل عمران : 18 .
( 3 ) . زخرف : 86 .
( 4 ) . بقره : 115 .
( 5 ) . حديد : 3 .
( 6 ) . مجادله : 7 .
( 7 ) .a+ هيچ .
( 8 ) .s- پنج .
( 9 ) . نمىباشد /a sنمىباشند .