نازل شد :
وَما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَلا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ . . . »
( احزاب ، 36 ) : جايز نيست كه مرد مؤمن ويا زن مؤمن ، چون خدا ورسولش در موضوعي امرى كنند ، در مقابل فرمان خدا وپيامبر رأيي داشته باشد . زينب چارهاى نداشت وسرانجام رسول خدا صلّى اللّه عليه واله آن دو را به عقد هم درآورد تا سنت جاهليت « 1 » از ميان برود . پس از مدتي زيد تصميم گرفت أو را طلاق دهد . پيامبر صلّى اللّه عليه واله به وى توصيه كرد كه أو را نگه دارد ، آنگاه آية 37 سورهء احزاب نازل گرديد كه مىفرمايد :
« وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ » :
چون به آنكه خدا بر أو وتو نعمت داده ، گفتى كه همسرت را نزد خويش نگه دار واز خدا بترس .
سرانجام زيد چون صلاح خويش وزينب را در جدايى يافت ، وى را طلاق داد . چون عدّه زينب سرآمد ، پيامبر صلّى اللّه عليه واله به فرمان الهى براي برهم زدن حكم جاهليت - كه همسر پسر خوانده به پدر محرم است ونمىتواند با أو ازدواج نمايد « 2 » - وبراساس حكم آيات قرآن با زينب ازدواج كرد .
قرآن مىفرمايد :
. . . وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشاهُ فَلَمَّا قَضى زَيْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناكَها لِكَيْ لا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْواجِ أَدْعِيائِهِمْ إِذا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَكانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا »
( احزاب ، 37 ) : ( اى پيامبر ) آنچه را كه خداوند آشكار مىنمايد ، تو در درونت پنهان مىدارى واز مردم مىترسى ، درحالىكه خداوند سزاوارتر است كه از أو بترسى . آنگاه كه زيد از آن زن گذشت ( رهايش كرد ) أو را همسر تو گردانيديم ، تا بر مؤمنين درباره ازدواج با زنان پسرخواندههايشان سختگيرى نباشد ، هنگامى كه از آنها بگذرند ( طلاقشان دهند ) ؛ وامر خداوند انجام شدني است .
زيد ، زينب را براي رسول الله صلّى اللّه عليه واله خواستگارى كرد . زينب جوابي نداد وفقط گفت : « منتظر حكم خدا مىشويم » وبه محل عبادتش رفت تا آيات فوق نازل گرديد . هنگامى كه از نزول آيات مطّلع شد ، سجده كرد . سرانجام رسول خدا صلّى اللّه عليه واله پس از ازدواج با أم سلمة در أواخر سال پنجم
هامش
( 1 ) . پيش از اسلام در ميان عربها چنين رسم بود كه هر خانواده با خانواده همسطح خود ازدواج مىكرد . رسول خدا ( ص ) براي شكستن اين سنت ، دختر عمه خويش ، زينب بنت جحش را به ازدواج زيد پسرخوانده خويش - كه آزاد كرده آن حضرت بود - درآورد .
( 2 ) . در زمان جاهليت ( دوران پيش از اسلام عربها ) پسرخوانده ، فرزند شخص شمرده مىشد . رسول خدا صلى الله عليه وآله ، به حكم الهى مىخواست تا اين حكم ( سنت ) جاهلي را به كلى باطل وآن را نسخ كند ( مجمع البيان : 4 ، 360 ؛ الطبقات الكبرى : 8 ، 103 ) .