و نشان كه مادر ام البنين دختر عثمان بود نيز نام برده است .
نحوهء ازدواجهاى عثمان و دخترانش ، مخصوصا در دوران كهولت او ، حكايت از اشتياق شديد او به پيوند رشتههاى الفت با خاندانهاى اشراف قديم مكه دارد . علاوه بر قبيله خودش عبد شمس ، او در صدد جلب نظر قبيله مخزوم ، بخصوص خاندان ابو جهل بود . او ظاهرا مايل بود كه رشته الفتى را كه در آغاز اسلام با طلاق گفتن دختر ابو جهل گسيخته بود دوباره پيوند زند . رابطه او با مخزوم در هنگام انتخاب در شورا ثمربخش بود و مخزوميان بشدت از نامزدى او به ضرر على عليه السّلام جانبدارى كردند . « 1 »
خويشاوندى عثمان ، از طريق مادربزرگش ، با بنى هاشم اهميّت زيادى براى او نداشت . ازدواج با دو دختر پيامبر سبب سربلندى و مايه مباهات او بود ، امّا پس از مرگ آن دو كوشش نكرد دوباره پيوند خويشاوندى با خاندان محمد صلّى اللّه عليه و آله برقرار كند ، او با اشرافيت نوين اسلامى كه عمر آن را بر پايه سابقه و فضيلت نهاده بود احساس همبستگى نمىكرد . با هيچ يك از رهبران برجسته و بزرگ اسلام مانند ابو بكر ، عمر و پنج عضو شورا يا يكى از انصار پيوند زناشويى برقرار نكرد . خواستگارى او از فاطمه دختر عمر ، به طورى كه گفته شد بيشتر بخاطر اشرافيّت مخزومى مادرى او بود . خوددارى عبد الله بن عمر كه مردى متقى و پارسا بود از قبول اين خواستگارى شايد به علت آگاهى او از اين انگيزه عثمان بوده است . عثمان در زمان خلافتش با دختران دو تن از سران قبايل ازدواج كرد كه يكى مسيحى و ديگرى از مسلمانان صورى بود كه از آداب و رسوم و ايمان اسلامى بهره اندكى داشت .
با وجود خويشاوندى نزديكى كه عثمان با امويان داشت در خور توجه است كه او وابستگى سببى با معاويه برقرار نكرد . با ابو سفيان و فرزندان بسيار او رابطه نزديكى همچون ديگر شاخههاى قبيله نداشت ، حتى اگر روايات ابهامآميز ازدواج دختر او ام البنين را با عبد الله بن يزيد بن ابو سفيان معتبر بدانيم . اما معاويه بعدا در زمان خلافتش دختر خود رمله را با عمرو آخرين پسر بازمانده از عثمان و جانشين احتمالى او تزويج كرد . « 2 »
هامش
( 1 ) رك : همين كتاب ، ص 103 .
( 2 ) زبيرى ، نسب ، ص 106 .