تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ميراث حديث شيعه — صفحة 298

مساهمون:

ص٢٩٨
صحيفة را با دست‌نوشت ابن إدريس برسنجيد ومواضع دگرسانى را با مركب سياه در هامش صحيفة مكتوب ساخت وحرف « س » را بالاى آن دگرسانىها كتابت كرد تا خواننده بداند آن ضبط در دست‌نوشت ابن إدريس چنان بوده است . وى حتى به گزارش سند آن دست‌نوشت نيز پرداخت واسناد ابن إدريس رادر هامش برگ نخس صحيفة نوشت . « 1 » پس از آن ، شهيد اوّل هم صحيفهء مشهور را با دست‌نوشت ابن إدريس برسنجيد وآن را جز در مواردى چند مطابق مقابلهء سديدى يافت . پس به آن موارد پرداخته ، آنها را در هوامش نسخه كتابت كرد وبا حرف « س » مشخص ساخت ليك با مركب سرخ نوشت تا از آنچه سديدى ثبت كرده بود ممتاز باشد . سپس نيايم ، پس از يك‌چند ، آن نسخه را با دست‌نوشت ابن إدريس مقابله كرد كه پيش‌تر أهل شيراز به أصفهان فرستاده بودند . مواضعى چند از دگرسانى يافت وآنها را معيّن ساخته در هوامش برگ‌ها نوشت وحلقه‌اى بر گرد هريك از آن نسخه‌بدل‌ها رسم كرد تا از آنچه دو شيخ پيشين - كه خدايشان در غرفه‌هاى بهشت سكنى دهاد - كرده بودند ، ممتاز باشد . من خود آن دست‌نوشت را نزد نيايم ديده بودم وحتى گاه خود طرف مقابله وبرسنجيدن آن بودم . « 2 » برخى مبناى استنساخ نسخهء ابن إدريس وضبطهاى خاصش را اجتهاد واعمال نظر مىدانند ، « 3 » در صورتي كه با توجه به دو نكتهء زير به
هامش
( 1 ) . چون نسخهء مجلسي أساس استنساخ‌هاى بعدى صحيفة شد ، اين اسناد در حاشيهء بسيارى از دست‌نويس‌هاى بعدى آمده است . ( 2 ) . مناقب الفضلاء ، مير محمد حسين خاتون‌آبادى ، در ميراث حديث شيعه ، ج 4 ، ص 502 - 503 . ( 3 ) . الصحيفة السجادية : رواية أبي علي محمد بن همام بن سهيل الإسكافي المتوفى 332 عن علي بن مالك عن الإمام زين العابدين ، تحقيق : محمّد جواد حسينى جلالي ، مقدمهء : سيد محمّد حسين حسينى جلالي ، قم ، انتشارات دليل ما ، 1380 ش / 1422 ق ، ص 70 . وهم ايشان در دراسة حول الصحيفة السجادية ، ص 63 . جدولى هم كه ايشان در ص 81 - 94 به عنوان مقايسهء نسخهء ابن إدريس با صحيفهء مشهور آورده ، با روايت أبو على طوسي سازگار نيست . وجود تفاوت‌هاى بسيار ، پذيرش ضبطهاى آن به عنوان نسخهء ابن إدريس را بسيار مشكل وحتى غير ممكن مىكند .