مراد از آن را در يكى از آن دو حمل نمايى ؛ هرچند مخالف اراده گوينده آن باشد » .
طبرسى در تفسير آيه شريفه
« يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ »
چنين مىگويد : « 1 » « يعنى ايشان آن را بر خلاف آنچه نازل شده است تفسير مىنمايند و نشانههاى نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله را تغيير مىدهند . پس تحريف به دوگونه انجام يافته است ؛ يكى به سوء تأويل و دوم به تغيير و تبديل ؛ نظير آن ، سخن خداوند است كه مىفرمايد :
« وَ يَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ ما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ؛
« 2 » و مىگويند آن از جانب خداست ، در صورتى كه از جانب خدا نيست » .
شعرانى مىگويد : « مراد از مواضع در آيه شريفه ، معانى و مقاصد آيات است ؛ مقصود اين است كه ايشان الفاظ را بر معانى ظاهرى آن حمل نمىكنند بلكه آن را بر وجوهى كه بسيار دور مىنمايد تأويل مىكنند » . « 3 »
به همين معناست آيه
« يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ »
« 4 » به اين هدف كه كلمه را از جايگاه اصلى خود كه بايسته است در آنجا قرار گيرد كنار مىزنند .
زمخشرى مىگويد : « معناى آيه چنين است كه كلمه جايگاهى دارد كه شايسته است در آن تحقق يابد ؛ لذا [ محرّفان ] آن را به مثابه شخص غريبى كه از ديار خود دور افتاده است ، از موضع خود كنار زده ، جدا سازند » . « 5 »
به همين معنا از امام باقر عليه السّلام نقل شده است : « از موارد دور افكندن كتاب [ توسط يهود ] آن بود كه حروف آن را پاس مىداشتند اما حدود [ و معانى ] آن را دگرگون مىساختند ؛ كار ايشان نقل عبارات آن بود نه مراعات معانى آن ، [ بارى ] حال نادانان چنين است كه پاسدارى از نقل و روايت ايشان را خوش آيد اما بىعنايتى به معانى آن ، انديشوران را اندوهگين سازد » . « 6 »
مقصود امام عليه السّلام اين است كه ايشان از ظاهر الفاظ و عبارات پاسبانى مىكنند اما معانى آيات آن را به كژى تأويل مىكنند و ازاينرو عمل نكردن به مفاد واقعى كتاب خدا دورافكندن آن تلقى مىگردد . آن حضرت در روايت ديگرى مىفرمايند :
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 173 .
( 2 ) . آل عمران 3 : 78 .
( 3 ) . در حاشيه مجمع البيان ، ج 3 ، ص 55 .
( 4 ) . مائده 5 : 41 .
( 5 ) . الكشّاف ، ج 1 ، ص 517 .
( 6 ) . كلينى ، الكافى ، ج 8 ، ص 53 ، شماره 16 .