« بعضى از قاريان قرآن حروف آن را پاس مىدارند اما با بىتوجهى به قرآن ، حدود [ و معانى ] آن را ضايع مىسازند و با آن مانند قدح معامله مىكنند ؛ خدا اين گونه حاملان قرآن را افزون نگرداند » . « 1 »
قدح - به فتح قاف و دال - ظرف دهانهگشادى است كه معمولا مسافر همراه دارد و آن را پس از تناول طعام يا آشاميدن آب با آن ، در آخر اثاث خود مىنهد يا به پشت خود مىآويزد . در حديث است كه مرا چون قدح سواره قرار ندهيد ؛ يعنى ياد مرا به تأخير نيندازيد . كنايه از عدم اهتمام و توجه به چيزى است ، چه اينكه حالت قدح چنين است كه پس از رفع نياز فرد ، بر پشت افكنده مىشود .
پس فرمايش امام كه فرمود : « با آن چون قدح معامله مىكنند » كنايه از عدم توجه به قرآن است ؛ به اين معنا كه قرآن در زندگى انسان نقش نخست را ايفا نكند بلكه در گيرودار زندگى ، آخرين نقش را بازى كند ، در نتيجه وقتى فرد از ضروريات زندگى فارغ آمد و چيزى را كه خود را با آن مشغول سازد نيافت به سوى قرآن روى مىآورد تا با آن در زندگى روزمرهء خود تنوعى ايجاد كند . در نظر چنين كسى قرآن مقصود بالعرض است نه مقصود بالذات .
تحريف در اصطلاح
تحريف در اصطلاح به هفت معنا به اين شرح آمده است :
1 . تحريف مفاد كلام ( تحريف معنوى ) ؛ يعنى گفتار ، به غير وجه [ و طريق ] آن تفسير گردد و مدلول لفظ به معنايى كه به دلالت وضعى يا بر حسب قرائن متداول در آن ظهور ندارد ، تأويل گردد . به همين علت است كه اين گونه تأويل مردود است و در لسان شريعت مقدس ، از آن نهى و تحت عنوان تفسير به رأى ، ياد شده است .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىفرمايد : « هركس قرآن را به رأى [ و ديدگاه شخصى ] خود تفسير كند جايگاه خود را در آتش فراهم مىنمايد » . « 2 »
« تفسير به رأى » آن است كه كسى از روى تعمد ديدگاه شخصى خود را در تفسير
هامش
( 1 ) . فيض كاشانى ، الشافى ( خلاصه وافى ) ، ج 2 ، ص 24 .
( 2 ) . غوالى اللئالى ، ج 4 ، ص 104 ، شماره 154 .