مصادر وشروح آن ، صاحب اين رساله ونسخههايش در سه بخش خواهيم آورد .
1 - كميل بن زياد نخعى
كميل بن زياد نخعى يكى از شيعيان أمير المؤمنين عليه السلام وهمراهان وى وفرزند بزرگوارش امام حسن عليه السلام بوده است . اطلاعات گسترده ودقيقى از شرح حال أو در دست نيست . سال ولادت أو را مورخان معلوم نساختهاند ، اما در سال وفاتش سه قول است :
1 - در سن هفتاد سالگى در سال 88 قمري وفات يافت . بر أساس اين رأى ولادت أو در سال هيجدهم هجرى وپس از رحلت رسول خداست . « 1 » 2 - رأى ديگر آن است كه در سال 82 قمري در سن نودسالگى از دنيا رفت كه بر اين نظر ولادت أو هشت سال قبل از هجرت يعنى سال پنج بعثت رسول خدا اتفاق افتاده است . بر أساس اين نظر ، سنّ كميل هنگام رحلت پيامبر ، هيجده سال بودهاست . « 2 »
3 - اينكه در سن هفتاد در سال 82 هجرى از دنيا رفتهاست كه در اين صورت ولادت أو سال دوازدهم هجرت بودهاست . اين نظر را زركلى در الاعلام برگزيدهاست « 3 » .
پارهاى مورخان نوشتهاند : كميل به دست حجاج بن يوسف ثقفى به شهادت نايل آمد . كميل مردى برجسته وأهل دقت واز
هامش
( 1 ) . تهذب التهذيب ، ج 8 ، ص 448
( 2 ) . تاريخ الاسلام ( ذهبي ) ، ج 3 ، ص 293
( 3 ) . الأعلام ، زركلى ، ج 5 ، ص 234