( 1 ) -
بحثى پيرامون مسئلهء هدايت
( 2 ) - سؤال : مفسرين در آيه
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
سخنى دارند و مىگويند : طالب هدايت بايد قبلا فاقد آن باشد تا بتواند آن را از خداوند بخواهد ، بنابراين مسلمان خداشناس و يكتاپرستى كه خود هدايت يافته و واجد هدايت است و در راه مستقيم هدايت قدم برمىدارد ، چگونه در حال نماز از درگاه ذات اقدس الهى دوباره هدايت مىطلبد و مكرر مىگويد : « اهدنا الصراط المستقيم » مگر آن چه را كه انسان خود در ميان آن است ، صحيح است كه آن را از خدا بخواهد ؟ ! پاسخها : در پاسخ اين سؤال و يا در جواب اين اشكال سخنانى گفتهاند كه توضيح آن بدين قرار است :
1 - مىگويند : منظور از هدايت در اين آيه ، استمرار و ثابت بودن در هدايت است و بعد از آن كه خداوند به فضل و عنايت خويش بر شخص نمازگزار منت نهاده و او را به سوى ايمان و توحيد هدايت فرموده است ، از خداوند درخواست مىكند كه اين نعمت را براى او ثابت و هميشگى بدارد تا پس از هدايت ، لغزشى در او پديدار نگردد و از مسير هدايت منحرف نشود .
2 - مىگويند : منظور از هدايت در اين آيه ثواب و پاداش اعمال است ، بنابراين معناى آيه چنين خواهد بود كه نمازگزار عرضه مىدارد : بارالها ! در برابر اعمال نيك و عبادتهاى من راه راست را - كه انسان را مستقيما به بهشت و سعادت مىرساند - براى من پاداش ده .
3 - بازمىگويند : شايد منظور از طلب هدايت ، طلب افزايش هدايت باشد زيرا هدايت قابل زيادت و نقصان است و كسى كه به يكمرتبه از هدايت رسيده است ، مىتواند درخواست مرتبهء كاملترى را نمايد .